مديريت فناوري اطلاعات دانشكده مديريت دانشگاه تهران
دوره 2/ شماره 5 پاييز و زمستان 1389 صص 91 تا 110
مطالعه ي فاكتورهاي موفقيت و شكست و نمودهاي آنها در پروژه هاي بازمهندسي فرآيندهاي كسبو كار در ايران به واسطه ي به كارگيري چارچوب همه جانبه
احمد علي بابايي1، محمد اقدسي2، بهروز زارعي3

چكيده: بازمهندسي فرآينـدهاي كسـب وكـار از جملـه مفـاهيمي اسـت كـه بـا در نظـر گـرفتن ديـدگاهفرآيندي به سازمان ها موفقيت هاي بزرگي را نويد مي دهد. از آن جايي كه ايـن مفهـوم تركيبـي از چنـدينديسيپلين است، موفقيت در آن نيازمند در نظـر گـرفتن فاكتورهـاي متفـاوتي اسـت. بنـابراين مطالعـه هـايمتنوعي در خصوص شناسايي فاكتورهاي موفقيت و شكست پـروژه هـاي بازمهندسـي انجـام شـده اسـت.
شرايط خاصي كه درسازمان هاي ايراني حاكم است، اين نيـاز را فـراهم مـيسـازد تـا ضـمن بـه كـارگيريچارچوبي همه جانبه، چگونگي تأثير اين فاكتورها در سازمان هاي ايراني مورد توجـه قـرار گيـرد. در ايـنمقاله وضعيت فاكتورهاي موفقيت در اجراي پروژه هاي بازمهندسي در ايران به واسطه ي مطالعه ي مـورديچندين سازمان مختلف كه درگير اين چنين پروژه هايي بوده اند بررسـي شـده اسـت و نتـايج بـا اسـتفاده ازروش تحليل محتوا تجزيه و تحليل شده است. درنهايت نكات قابل توجه كه در شرايط خاص سازمان هاي ايراني به وقوع مي پيوندد، مورد بحث قرار مي گيرد. يافته هاي اين پـژوهش عـلاوه بـراينكـه مـي توانـد درمتناسب سازي چارچوب همه جانبه مؤثر واقع شود، مي تواند در برنامه ريزي پروژه هـاي بهبـود و همچنـينكنترل پيشرفت پيادهسازي كمك شاياني نمايد.

واژه هاي كليدي: بازمهندسي فرآيندهاي كسب و كار، موفقيت، عوامل موفقيت و شكست، چارچوب همه جانبه، پياده سازي پروژه

دانشجوي دكتري مهندسي صنايع، دانشگاه تربيت مدرس، تهران، ايران
دانشيار دپارتمان مهندسي صنايع، دانشگاه تربيت مدرس، تهران ، ايران
استاديار دانشكدهي كارآفريني، دانشگاه تهران، تهران، ايران
3596644266

تاريخ دريافت مقاله: 19/7/1388 تاريخ پذيرش نهايي مقاله: 13/4/1389 نويسنده مسئول مقاله: محمد اقدسي
Email: Aghdasim@modares.ac.ir
مقدمه
براي ساليان متمادي است كه پژوهش هاي اخير مؤسسه مطالعاتي گارتنر بهبـود فرآينـدهايكسب و كار را به عنوان اولويت اول سازمان ها نشان مي دهد[11]. حتي در شـرايط بحرانـي،سازمان هايي كه از فرصت به دست آمده براي بهبود فرآيندهاي كسب وكار خـود اسـتفادهنمايند، پس از بهبود شرايط اقتصادي مزيت رقابتي قابل تـوجهي نسـبت بـه رقبـاي خـويشخواهند داشت[15].
موضوع به كارگيري فرآيندها در سازمان و بهبود آن هـا موضـوع جديـدي نيسـت و در سـهدهه گذشته سازمان هاي مختلفي به آن پرداخته اند، اما تنها تعداد اندكي توانسته اند به شـكلكامل فرآيندهاي كاري يك پارچه از ابتدا تا انتهاي كسب و كار خويش را شـكل داده و ازفعاليت هاي بر مبناي فرآيند خويش بهـره برنـد[29]. بسـياري از سـازمان هـا كـه دگرگـونيفرآيند محور را براي سازمان خويش برگزيده اند، حتي با صرف منابع بسيار و تـلاش زيـاد،نتوانسته اند به پيشرفت هاي قابل توجهي دست يابنـد و حتـي كسـب و كارهـايي كـه در ايـندگرگوني موفق شده اند، فرآيند رسيدن به موفقيت را بسيار دشوار و پرچالش يافته اند[13].
درعين حال باوجود نرخ بالاي شكست و انتقاداتي كه به اين روش وارد اسـت، يـك تفكـرغالب وجود دارد كه اگر پروژه هاي بازمهندسي فرآيندهاي كسـب وكـار بـه درسـتي و بـههمراه استفاده مؤثر از فناوري اطلاعات پياده سازي شوند، پيشرفت هـاي قابـل تـوجهي را درعملكرد سازمان ها بهوجود خواهند آورد[26]. به همين جهت تلاش براي دستيابي و تشريح فاكتورهاي موفقيت و شكست كه بايد در جريان پياده سازي پروژه ها مـد نظـر قـرار گيـرد،موضوعي قابل توجه براي پژوهش ها بوده و هست.

ادبيات پژوهش
پژوهش هاي زيادي در حوزه ي موفقيت و شكست بازمهندسـي فرآينـدهاي كسـب و كـار انجام شده است، اما مي توان ادعا كرد كه تعـداد انـدكي تحليـل دقيـق بـراي درك تمـاميدلايلي كه موجب شكست در پروژه هاي فرآيند كسب و كار مي شود و آن چـه كـه بـرايموفقيت ضروري است انجام شده است[24]. از آن جمله مي توان به پژوهش هاي المشـاريو زئيري[4]، پيپر و چانگ[24] و علي بابايي، باندارا و همكاران [5] اشاره نمود.
پياده سازي پروژههاي بازمهندسي بسيار تحت تأثير حيطه ي پياده سازي آن قرار مي گيرد، بـههمين دليل تعدادي مطالعه هاي موردي با جزييات در ادبيات قابل مشاهده است كه به بررسي فاكتورهاي موفقيت و دلايل زيربنايي آن براي موفقيت در حوزه هاي مشخصي پرداخته اند، از اين بين مي توان موارد زير را نام برد: رايلي و بـراون [27] كـه بـه بررسـي بازمهندسـي درشركت هاي پيمانكاري كوچك و متوسط پرداخته و چنگ و چيـو [8] كـه بـه بررسـي ايـنموضوع در صنعت بانكداري پرداخته است. از طرفي بالزاروا و همكـارانش [7] بـه بررسـياين موضوع در انگلستان پرداخته و رانگاتان و داهيويل[26] و خونگ[16] كه به ترتيـب درسنگاپور و مالزي پژوهش هايي را در اين حوزه را انجام داده اند و حتي برخي ديگر هماننـدگوئلا و چن[12] به بررسي بازمهندسي در يك شركت خاص پرداخته است.
با توجه به اين موضوع و همچنين فرهنگ و شرايط خاص حـاكم در سـازمان هـاي ايرانـي،انجام پژوهش هايي در خصـوص بررسـي فاكتورهـاي موفقيـت در كشـور ايـران مـي توانـدارزشمند باشد. از طرفي همان گونه كه ذكر شد، اغلب مقالـه هـايي كـه بـه شـكل جـامع بـهفاكتورهاي موفقيت و شكست پرداخته اند به بيان سطح كلان فاكتورها بسنده نموده انـد، بـههمين دليل يافتن نمودهاي عيني اين فاكتورها در واقعيت مي تواند ارزشـمند باشـد. بـه ويـژهكه اين موارد بسيار وابسته به حوزه ي اجرايي پروژه ها است، و اين پژوهش به بررسـي ايـنموارد در ايران به شكل خاص پرداخته است. اين مقاله در جهت نيازهاي پژوهشي بيان شده و با اهداف زير نگاشته شده است.
شناسايي نمودها و نشانه هاي هر يك از عوامل موفقيت در سازمان هاي ايراني
شناسايي عواملي كه تأثير بيشتري در در پياده سازي پروژه هاي بازمهندسـي فرآينـدهايكسب و كار در ايران دارند.

روش پژوهش
روش مطالعه ي موردي (Case Study) براي رسيدن به اهداف اين پـژوهش درنظـر گرفتـهشده است. سپس، يافته هاي حاصل از مطالعه هاي موردي با اسـتفاده از روش تحليـل محتـواتجزيه و تحليل شده و نمودها و نشانه هاي مرتبط با هر يك از عوامل موفقيت و شكست كه در پياده سازي پروژه ها قابل مشاهده بوده است، استخراج شده است. براي يافتن اين نمودها و طبقه بندي آن ها از چارچوب همه جانبه ي توسعه يافتـه توسـط علـي بابـايي و همكـارانش(2009) استفاده شده است. اين مدل ضمن ارايه فاكتورهاي موفقيـت، راه هـاي دسـتيابي بـهفاكتورهاي موفقيت را نيز تشريح كرده است كه در شناسايي نشانه هاي مرتبط با فاكتورهاي موفقيت در پروژهها بسيار موثر است. چارچوب همه جانبه در نمودار 1 قابل مشاهده است.
موفقيت پروژهكار

و

كسب

فرآيند

بازمهندسي

فرهنگ

ارتباطات
فناوري
اطلاعات

همسويي
استراتژيك

مديريت
پروژه

اندازه

گيري
عملكرد

منابع
انساني

متدولوژي
رهبري

كار

و

كسب

فرآيند

بازمهندسي


پاسخ دهید