مديريت فناوري اطلاعات دانشكده مديريت دانشگاه تهران
دوره 2/ شماره 5 پاييز و زمستان 1389 صص 37 تا 54
سنجش آمادگي الكترونيك در معماري منابع انساني با رويكرد استراتژيك (پژوهشي در شركت ملي نفت ايران)
سيدرضا سيدجوادين1، سعيد شهبازمرادي2، طهمورث حسنقلي پور3، علي داوري4

چكيده: از نظر تئوريك، فناوري اطلاعات و ارتباطلات(فاوا) به عنوان بخشي از معماري سازماني مفهوم جديدي است كه در چارچوب تحولات حاصل در طرق هدايت نظام مديريت سازمان ها مطرح شده است كه با نگاهي وي ژه به اين مقوله در حوزه منابع انساني و طرح رويكردهاي جديد مانند معماري منابع انساني قابل بررسي است. با توجه به اين كه عوامل مؤثر بر ارايه چارچوب معماري منابع انساني(اعم از بازدارنده و پيش برنده) در محيط ها و بسترهاي گوناگون متفاوت بوده يا حداقل درجه اثرگذاري و اهميت آن ها متغير است، در اين پژوهش تلاش بر ارايه چارچوبي براي سنجش فناوري اطلاعات و ارتباطلات در قالب مدل هاي آمادگي الكترونيك در معماري منابع انساني با رويكرد استراتژيك در صنعت نفت كشور مورد توجه قرار گرفت. پس از بررسي ادبيات نظري مربوط به اين موضوع، مهم ترين عوامل مؤثر بر حوزه فاوا در قالب 7 بعد شناسايي شد. سپس در چارچوب يك پژوهش پيمايشي، در شركت ملي نفت ايران 182 پرسشنامه جمع آوري شد. نتايج نشان مي دهد كه كارشناسان و خبرگان صنعت نفت وضعيت موجود را پيش برنده و مناسب ارزيابي نكردهاند. در پايان پيشنهادهايي براي بهبود وضع موجود ارايه شده است.

واژ ه هاي كليدي: آمادگي الكترونيك – معماري سازماني – معماري منابع انساني

استاد دانشگاه تهران، ايران
دانشجوي دكتري مديريت منابع انساني دانشكده مديريت دانشگاه تهران، ايران
دانشيار دانشكده مديريت دانشگاه تهران، ايران
دانشجوي دكتري مديريت دولتي علامه طباطبائي، ايران
2301243505

تاريخ دريافت مقاله: 30/10/1388 تاريخ پذيرش نهايي مقاله: 20/6/1389 نويسنده مسئول مقاله: سعيد شهباز مرادي
Email: shahbaz@ut.ac.ir
مقدمه
پژوهشگران بر اين باورند كه ما اكنون در عصر اطلاعات زندگي مي كنيم؛ عصري كه در آن دانش و اطلاعات ضرورتي اجتنابناپذير به حساب ميآيند، دليل پيدايش اين عصر فناوري هاي جديدي است كه تحت عنوان فناوري ارتباطات و اطلاعات (فاوا) شناخته مي شوند [1]. با ظهور اين فناوريها و توسعه كاربردي آن، سازمان ها و جوامع با ترسيم چشماندازي روشن از اهداف آينده و تجزيه و تحليل شرايط كنوني به برنامهريزي براي ايجاد تغييرات ساختاري و به كاربري فاوا براي افزايش كارايي و رفاه شهروندان روي آوردهاند[2][3].
به اعتقاد صاحبنظران، جوامع و سازمانهاي امروزي به منظور رويارويي بهتر با جامعه اطلاعاتي و استفاده بهينه از فناوري جديد، نياز دارند تا به تحليل شرايط و ارزيابي وضعيت موجود خويش در ارتباط با كاربرد فاوا پرداخته و اين تحليل را مبناي برنامهريزي براي نيل به وضعيت مطلوب خويش قرار دهند. بر اين اساس در سال هاي اخير، براي سنجش سطح فناوري اطلاعات و ارتباطات معيار و ابزاري با نام مدل ارزيابي آمادگي الكترونيكي فراهم شده است. با استفاده از اين ابزارها ميتوان سطح فعلي فناوري اطلاعات و ارتباطات در كشورها (سطح كلان) و سازمان ها (سطح خرد) و نيز، جهت گيريهاي آينده در زمينه فناوري اطلاعات و ارتباطات را مشخص كرد. بنابراين اصطلاح آمادگي الكترونيكي براي سنجش اين كه كشورها و يا سازمانها در پذيرش و استفاده از فناوري اطلاعات موجود براي بهبود عملكرد مطرح شده است. تا سياستگذاران و مديران سازمان ها نقاط ضعف و قوت در اين حوزه را شناخته و زمينه پذيرش اين فناوريها را فراهم كنند[7].
معماري سازمان ابتكاراتي بيش از سازمان دهي مجدد، بازمهندسي، يا برنامه ريزي استراتژيك را پوشش ميدهد. معماري سازمان شامل ايجاد و مديريت مستمر چارچوبي براي “سازمان آينده” است[24]. اين چارچوب دگرگوني بنيادي و مستمر در گستره سازماني را هدايت ميكند و توجه توامان بر تغيير محتوا (چرايي) و فرآيند(چگونگي) در مقياس وسيع را امكان پذير مي سازد. تغيير سازماني با گستره وسيع يك تغيير پايدار در ابعاد سازمان است كه بهطور معناداري عملكرد آن را تغيير ميدهد[2][25]. در اين شرايط، معماري سازمان به مدد فاوا بهعنوان الگوي راهنمايي در اداره موفقيت آميز سازمان عمل مي كند و انتظار ميرود مديران از طريق معماري سازمان فضاي مناسبي را براي انجام درست كارهاي درست خلق كنند[35].

بيان مسئله
صنعت نفت بهويژه شركت ملي نفت ايران در در پاسخ به الزامات و وظايف محول در اسناد بالادستي نظام مديريت كشور مانند سند چشم انداز و جهت گيري هاي برنامه چهارم و پنجم توسعه اقتصادي كشور بايد حركتي نظام مند و يكپارچه را دركليه اركان اجرايي و مديريتي خود آغاز نمايد كه ضمن پاسخگويي به پيش نيازهاي حرفه اي صنعت در زنجيره و چرخه اقتصادي كشور، اهداف و نيازهاي سرمايه هاي انساني خود را نيز رفع نمايد. يكي از اين اركان مهم حوزه منابع انساني و فاوا به عنوان بخشي از عوامل كليدي توانمندسازي منابع انساني است. بنابراين كانون توجه اصلي اين پژوهش سنجش ميزان آمادگي الكترونيك در تركيب و ساخت معماري منابع انساني با رويكرد استراتژيك است كه با هدف توسعه ظرفيت نظام مديريت منابع انساني بتواند زمينه تسهيل تصميم گيري هاي كلان مديران صنعت نفت كشور را در مواجه با چالش ها و موانع اصلي را فراهم نمايد. در همين راستا مفهوم معماري منابع انساني در راستاي تركيب اجزاي حوزه منابع انساني و انطباق مباحث استراتژيك منابع انساني مطرح شده و به وجوه افتراق تركيب منابع انساني در بخش هاي مختلف شركت ملي نفت مي پردازد كه يكي از محورهاي كليدي آن معماري اطلاعات و زير مجموعه آن آمادگي الكترونيكي است.
اين پژوهش با هدف بررسي وضعيت موجود سنجش آمادگي الكترونيك در معماري منابع انساني با رويكرد استراتژيك انجام شده است. سؤال هاي پژوهش عبارتند از:
چه الگويي براي سنجش آمادگي الكترونيك در معماري منابع انساني با رويكرد استراتژيك با توجه به ويژگي هاي صنعت نفت مناسب است؟
آيا بين ابعاد سنجش آمادگي الكترونيك در معماري منابع انساني با رويكرد استراتژيك رابطه معنادار وجود دارد؟
آيا ميزان اهميت ابعاد الگوي سنجش آمادگي الكترونيك در معماري منابع انساني با رويكرد استراتژيك در وضعيت موجود صنعت نفت وزن يكساني دارند؟
در اين پژوهش به منظور پاسخ گويي به سؤال اول و با توجه به مباني نظري مدل مفهومي(نمودار 1) كه بيانگر الگوي نظري روابط بين ابعادي است كه در پژوهش از اهميت بيشتري برخوردارند با 7 بعد تدوين شده است.

اطلاعات

فناوري

كاربردهاي

الكترونيك

آمادگي

انساني

منابع

معماري

در

استراتژيك

رويكرد

با

ت
ي
ر
ي
د
م

د
ه
ع
ت
ت
س
ا
ي
س

ا
و
ا
ف

ي
ا
ه
د
ر
ب
ه
ا
ر

و

ا
ه
ي
ن
ي
ر
ف
آ

ش
ز
ر
ا
انساني

منابع

معماري
سازمان

فرهنگ

فناوري

ساخت

زير
اطلاعات

ي
ر
و
ا
ن
ف

ي
ا
ه
د
ر
ب
ر
ا
ك

ت
ا
ع
لا
ط
ا

اطلاعات

فناوري

كاربردهاي

الكترونيك

آمادگي

انساني


پاسخ دهید