September-October 2016, Volume 5, Issue 4 DOI: 10.21859/jne-05041 Medical Surgical Nursing Pathology: A Qualitative Study

Batool Nehrir 1, Abbas Ebadi 2,*, Zohre Vanaki 3, Jamileh Mokhtari Nouri 4, Seyed Mohammad Khademolhosseini 4

Phd Student, Nursing Education, Behavioral Sciences Research Center, Nursing Faculty,
Baqiyatallah University of Medical Sciences, Tehran, Iran
Associate Professor, Behavioral Sciences Research Center, Nursing Faculty, Baqiyatallah University of Medical Sciences, Tehran, Iran
Associate Professor, Nursing Education, Nursing Department, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
Assistant Professor, Nursing Education, Behavioral Sciences Research Center, Nursing Faculty, Baqiyatallah University of Medical Sciences, Tehran, Iran
* Corresponding author: Abbas Ebadi, Associate Professor, Nursing Education, Behavioral Sciences Research Center, Nursing Faculty, Baqiyatallah University of Medical Sciences, Tehran, Iran. E-mail:
ebadi1347@bmsu.ac.ir
Received: 01 Feb 2016 Accepted: 15 Jul 2016

Abstract
Introduction: Clinical experiences are so pivotal in nursing education and prepare nursing students to expose with real clinical situations. The study purpose was to explore the pathology of clinical training in medical surgical nursing at nursing faculties.
Methods: The qualitative study was conducted on 20 nursing students during their clinical training on medicinal surgical courses in 2014 by census methods. The selection of clinical trainers was performed by purposeful sampling and research process through individual and group semi structured interviews. Interviews continued until data saturation was met and five-step analysis of Lundman and Graneheim was applied for data analysis.
Results: After the analysis of individual and group interviews, 694 primary codes were derived, which were categorized in three main themes including the following: factors related to coaching with sub-categorizations of competency, attitude to the practice, interpersonal communications,

evaluation and supervision; factors related to educational planning with sub-categorizations of

coach devoting, clinical environment, and ineffective planning; and ultimately factors related to Logbook or assessment form with sub-categorizations of content problems of Logbook or assessing form, time consumption of Logbook completion, and mental problems for accepting the Logbook or assessment form.
Conclusions: It is so necessary to direct authorities’ attention to clinical ward improvement, selection of professional and empowered trainers, and holding educational courses for coaching; because the amelioration of clinical education quality according to the main mission of nursing education will result in safe care from patients.
Keywords: Pathology, Medical Surgical Nursing, Qualitative Study

© 2016 Iranian Nursing Scientific Association (INA)

نشریه آموزش پرستاری مقاله پژوهشی

مهر و آبان 5931، دوره 1، شماره 4 05041-DOI: 10.21859/jne آسیب شناسی کارآموزی داخلی جراحی رشته پرستاری: یک مطالعه کیفی

بتول نحریر 1، عباس عبادی 2،*، زهره ونکی 3، محمد خادم الحسینی 4، جمیله مختاری نوری 4

دانشجوی دکتری پرستاری، مرکز تحقیقات علوم رفتاری، دانشکده پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا…)عج(، تهران، ایران
دانشیار، مرکز تحقیقات علوم رفتاری، دانشکده پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا…)عج(، تهران، ایران
دانشیار، گروه پرستاری، دانشکده پرستاری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
استادیار، گروه پرستاری، مرکز تحقیقات علوم رفتاری، دانشکده پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا…)عج(، تهران، ایران
* نویسنده مسئول: عباس عبادی، دانشیار، گروه پرستاری، مرکز تحقیقات علوم رفتاری، دانشکده پرستاری، دانشگاه علوم
پزشکی بقیه ا…)عج(، تهران، ایران. ایمیل: ebadi1347@bmsu.ac.ir
تاریخ دریافت مقاله: 12/11/1334 تاریخ پذیرش مقاله: 22/44/1332
چکیده
مقدمه: تجارب بالینی در برنامه آموزش پرستاری حیاتی بوده و دانشجویان پرستاری را برای مواجهه با موقعیتهای واقعی بالینی آماده میسازد. این مطالعه با هدف آسیب شناسی کارآموزیهای داخلی جراحی رشته پرستاری در دانشکده پرستاری انجام شد.
روش کار: مطالعه حاضر از نوع تحلیل محتوای کیفی بوده که در سال 1333 بر روی 24 دانشجوی پرستاری که در حال گذراندن کارآموزیهای داخلی جراحی بودند، به صورت سرشماری انجام شد. انتخاب مربیان بالینی با استفاده از نمونه گیری مبتنی بر هدف انجام شد و روند کار از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته انفرادی و گروهی ادامه یافت. مصاحبهها تا اشباع دادهها ادامه یافت و از روش 2 مرحله گرانهایم و لاندمن برای تحلیل دادهها استفاده شد.
یافتهها: پس از تحلیل مصاحبههای انفرادی و گروهی تعداد 434 کد اولیه بدست آمد که در 3 طبقه اصلی عوامل مربوط به مربی با زیرطبقات صلاحیت، نگرش به بالین، ارتباطات بین فردی، نظارت و ارزشیابی، برنامه آموزشی با زیرطبقات تقسیم مربی، محیط بالینی و برنامه ریزی ناکارآمد و عوامل مربوط به فرم بررسی/ لوگ بوک با زیر طبقات مشکلات محتوایی لوگ بوک و فرم بررسی، زمان زیاد تکمیل لوگ بوک و عدم پذیرش روانی لوگ بوک و فرم بررسی طبقه بندی شدند.
نتیجه گیری: ارتقاء کیفیت آموزش بالینی با توجه به رسالت اصلی رشته پرستاری که مراقبت ایمن از بیماران است، این امر را ضروری میکند که برنامه ریزان آموزشی در انتخاب بخش، انتخاب مربیان توانمند و با صلاحیت حرفهای و برگزاری دورههای آموزشی توجه خاصی بکنند.
کلیدواژهها: آسیب شناسی، کارآموزی داخلی جراحی رشته پرستاری، مطالعه کیفی
تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاری ایران محفوظ است.

مقدمه
پرستاری دانشی است که همزمان با علم، به عمل نیز وابسته است. به گونهای که در بسیاری ازمطالعات به عنوان حرفهای عمل محور شناخته میشود. از آنجاکه میدان آزمایش علم و هنر پرستاری در حیطه بالین میباشد، لذا دانشجوی پرستاری علاوه بر تعلیم دانش به کسب مهارت نیز نیاز دارد )1(. آموزش بالینی جوهره آموزش پرستاری و راهی برای بدست آوردن دانش و مهارت در محیط واقعی عملی و تجربه یادگیری چندوجهی متفاوت با آموزش سنتی است که نیاز به مهارتهای جداگانهای دارد . هدف از آموزش بالینی در پرستاری کمک به دانشجو برای کسب مهارتهای فنی ،توسعه مسئولیتهای حرفهای، انجام اعمال بالینی به طور مستقل برای رسیدن به صلاحیت ، اعتماد به نفس، هویت و نگرش حرفهای میباشد )2(. آموزش بالینی پرستاری دانشجو را قادر میسازد که آگاهیهایی برای مراقبت از مددجو به کار گیرد و با توجه به کاربردی بودن حرفه پرستاری و مسئولیت پرستاران در حفظ و گسترش سلامتی نیاز به تبحر و مهارت کافی دانشجوی پرستاری در محیطهای بالینی را میطلبد )2, 3( . ارزش آموزش بالینی برای همگان پذیرفته شده است و تمام صاحبنظران حیطه آموزش پرستاری عقیده دارند توسعه آموزش علمی و حرفهای پرستاری بدون بهبود آموزش بالینی غیر ممکن است )4(. هرچه آموزش بالینی پربارتر باشد آموزش با شتاب و کیفیت مناسبتری پیش خواهد رفت و دانشجویان امروزپرستاران کاراتر برای فردا خواهند بود و جامعه سالم ارمغان پرستارانکارآمد است )3(. محیط بالینی فرصتی برای دانشجو ایجاد میکند که دانش نظری را به مهارتهای ذهنی و روانی – حرکتی لازم برای مراقبت از بیمار تبدیل کند . لذا برای این که آموزش دهنده موثری باشیم باید عملکرد حرفهای خود را در خصوص عناصر فلسفه آموزش بالینی که شامل نقش دانشجو به عنوان فراگیر ، زمان لازم برای یادگیری قبل از ارزشیابی ، محیط یادگیری ،برنامه آموزشی لازم در مقابل برنامه آموزشی غنی ، برنامه آموزشی مد نظر مربی در برابر برنامه آموزشی جاری و اهمیت کیفیت فعالیتهای بالینی در برابر کمیت آن مورد بررسی قرار دهیم )2(. آموزش بالینی در محیط اجتماعی پیچیدهای انجام میگیرد که در آن مربی به عنوان ناظر در رأس هرم بیمار، دانشجو و کارکنان محیط بالینی قرار میگیرد)4(. مک نلیس و ایرونساید با انجام یک طرح ملی، موانع آموزش بالینی اثربخش را در پنج عامل مهم فقدان محیطهای بالینی با کیفیت، کمبود تعداد اعضای هیئت علمی مجرب، نسبت اعضای هیئت علمی به دانشجویان، مشکلات مربوط به تعداد دانشجویان، الگوبرداری منفی از محیطهای بالینی و در معرض محیطهای بالینی مختلف قرار گرفتن دانشجو که دارای خط مشیهای متفاوت کاری هستند طبقه بندی و خلاصه نمودند)7(.
دانشجویان پرستاری، آموزش بالینی را مهمترین بخش آموزشی خود میدانند و بیشترین نارضایتیها را در ارتباط با آن مطرح میکنند)8(.
علی رغم این که اصلیترین بخش آموزش پرستاری را آموزش بالینی تشکیل میدهد، متأسفانه نتایج تحقیقات پژوهشگران آموزش پرستاری نشان داده کیفیت آموزش بالینی مطلوب نبوده و نارساییهایی وجود دارد)3(. لازم است آموزش بالینی فرصتهای یادگیری برای انتقال به نقش حرفهای پرستاری را ایجاد و دانشجویان را برای گرفتن مسئولیت حرفهای پس از فارغ التحصیلی و ایفای نقش پرستار حرفهای تحصیل کرده آماده سازد )14(. مطالعات نشان داده است که فارغ التحصیلان جدید پرستاری علی رغم پایه نظری قوی، از مهارت و کارایی مناسب در بالین برخوردار نیستند و در فرایند مشکل گشایی دارای ضعف هستند .در این راستا آموزش پرستاری بر دستیابی دانشجو به اهداف نهایی آموزش، یعنی شایستگی و کارایی در حیطههای مختلف و نهایتاً رفع نیازهای مراقبتی مددجو تأکید دارد .به همین جهت توجه به کیفیت آموزشهای ارائه شده به دانشجویان قبل از ورود به محیطهای بالینی و آماده نمودن آنها برای حضور در بیمارستان بایستی موردتوجه ویژه قرار گیرد)8(. آسیب شناسی مسائل آموزش بالین در کشور در واحدهای آموزشی مختلف و از دیدگاههای کارکنان بالین، مربیان و گاهی دانشجویان با استفاده از پرسشنامه به شکلهای مختلف مورد بررسی قرار گرفته است . اما در این پژوهش به طور عمیقی کارآموزیهای داخلی جراحی را به دلیل حجم زیاد واحدهای ارائه شده در این درس و بخشهای بالینی درگیر در این کارآموزی مورد بررسی قرار دادهایم تا این مسئله را از زوایای بیشتری مورد تحلیل قرار دهیم. این مطالعه با هدف بررسی مسائل و مشکلات کارآموزیهای داخلی جراحی در دانشکده پرستاری دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا… )عج ( و در سال 1333 و به منظور ارتقای کیفی آموزش بالینی انجام شد.
روش کار
این مطالعه بخشی از یک اقدام پژوهی برای درک مشکلات کارآموزی داخلی جراحی دانشجویان کارشناسی پرستاری و از نوع تحلیل محتوای کیفی با روش پیشنهادی پنج مرحلهای گرانهایم و لاندمن انجام شد .مطالعه در دانشکده پرستاری دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا… )عج( بر روی کلیه دانشجویان پرستاری ترم هفت و مربیان درگیر در کارآموزیهای بالینی داخلی جراحی آنان انجام گرفت .گامهای پیموده شده شامل: مکتوب کردن کل مصاحبه بلافاصله بعد از انجام هر مصاحبه، خواندن کل متن مصاحبه برای رسیدن به درک کلی از محتوای آن، تعیین واحدهای معنا و کدهای اولیه، طبقه بندی کدهای اولیه مشابه در طبقات جامعتر، تعیین محتوای نهفته در دادهها و استخراجتم اصلی میباشد )11(.
در این مطالعه نیز بلافاصله بعد از مصاحبه متن دست نویس و تایپ میگردد و چندین بار خوانده میشود کدهای اولیه استخراج و سپس کدها ادغام و بر اساس شباهتها طبقه بندی میگردد و در نهایت مفهوم و محتوای نهفته در دادهها در قالب یکتم اصلی استخراج می گرددشده است. در ابتدا با تشکیل گروه متمرکز به صورت جداگانه در 24 نفر از دانشجویان پرستاری در حال گذراندن کارآموزیهای داخلی جراحی )دانشجویان دختر و پسر( که با میانگین 72 دقیقه طول کشید به بررسی تجربه آنان در محیط کارآموزی پرداخته شد، از مربیان و دانشجویان مورد مصاحبه خواسته شد “یک روز کارآموزی خود را شرح دهند” برای اعتبار یافتهها یک مشاهده گر خارجی) External Observer( در جلسات گروه متمرکز نیز حضور داشتند. در مرحله بعد طی مصاحبههای انفرادی عمیق بدون ساختار از 2 مربی بالینی با میانگین 44 دقیقه به طول انجامید. محیط پژوهش متناسب با پژوهش کیفی، محیط واقعی و طبیعی اتاق خود استاد بود. در ابتدای هر مصاحبه هدف تحقیق و روش مصاحبه توضیح داده شد و پس از اخذ مجوز از معاونت محترم پژوهش دانشگاه و کسب رضایت آگاهانه، حفظ گمنامی، محرمانه بودن اطلاعات و حق کناره گیری در زمان دلخواه از واحدهای پژوهش ،مصاحبه چهره به چهره انجام شد. از مربیان خواسته شد که یک روز کارآموزی خود را شرح دهند و در روند مصاحبه با سؤالات اکتشافی مطالب واضحتر بیان گردیدند. تمامی مصاحبهها با هدایت پژوهشگر اصلی، ضبط و سپس کلمه به کلمه نوشته شد تا مورد تجزیه وتحلیل محتوا قرار گیرد. برای این منظور پژوهشگر پس از مرور و بازخوانی خط به خط متن مصاحبهها و دادهها، جملات و مفاهیم اصلی را مشخص و کدها مورد شناسایی قرار گرفتند. سپس با مقایسه دائمی دادهها، کدهای مشابه و همپوشان را مشخص و با ایجاد مفاهیم انتزاعیتر در طبقاتی نام گذاری انجام شد. به منظور تعیین اعتبار دادهها )Credibility( از بررسی مداوم دادهها، ضبط صدا و پیاده نمودن و تحلیل دادهها بلافاصله پس از مصاحبه، مرور کدهای استخراج شده توسط مشارکت کنندگان) Member Check(، بررسی روند تجزیه وتحلیل با دو تن از پژوهشگران تحقیق کیفی و درگیری مداوم و طولانی مدت با دادهها استفاده شد .وابستگی )Dependency( گویای ثبات و پایایی دادهها است. برای این امر از بازنگری خارجی )External Check( توسط دانشجویان دیگر در کارآموزی و تعدادی از اساتید با تجربه و از نظرات اصلاحی آنها استفاده گردید. تمام موارد مصاحبه
شده بر طبق آنالیز محتوا کد بندی شد زیر طبقههای بدست آمده برایاعضای هیات علمی ارسال شد تا گویه ها را اهمیت بندی و رتبه دهینمایند. سپس ازحیطه های استخراج شده میانگین گرفته شد و اولویت بندی گردیدند.
یافتهها
میانگین سنی واحدهای پژوهش )دانشجو(81/4 ± 22/22 سال و )اساتید( 3/3 ± 3/38 سال ،4/22 درصد دانشجویان مرد و 2/74 درصد مجرد بودند بر اساس تحلیل اولیه از مصاحبه ،434 کد به دست آمد و درون مایههای به دست آمده از پاسخ شرکت کنندگان به سؤال پژوهش، در طبقات اصلی و زیر طبقات دسته بندی شدند. نهایتاً 3 طبقه اصلی )جدول 1( مشخص شد که عبارتاند از: عوامل مربوط به مربی، عوامل مربوط به برنامه ریزی آموزشی و عوامل مربوط به فرمهای بررسی و لوگ بوک. هریک از طبقههای اصلی با نقل قولی از عبارات مشارکت کنندگان به شرح زیر بیان شده است:

جدول 1: طبقات اصلی و زیرطبقات استخراج شده
طبقه اصلی / زیر طبقه
عوامل مربوط به مربی
مربی کم صلاحیت
نگرش نامناسب دانشجو/ استاد به بالین
ارتباط نامناسب دانشجو با )دانشجو، مربی، پرسنل و بیمار( در محیط درمانی
نظارت غیرموثر مربی
عوامل تنش زا )احساس ناخوشایند(
ارزشیابی غیرموثر )ناکارآمد( مربی
ضعف در دانش کاربردی مربی در بالین
افت انگیزه در دانشجو


پاسخ دهید