مجله آموزش پرستاریپژوهشی

مقاله

پژوهشی

مقاله

DOI: 10.20286/jne-050221395 دوره 5، شماره 2، خرداد و تیر
تاریخ دریافت مقاله: 1393/10/30تاریخ پذیرش مقاله: 1394/10/22

واژگان کلیدی:
روش تحقیقدانش
پرستار
پرسش نامه محق قً س اخته، ک ه روای ی و پایای ی آن تائی د ش ده ب ود، س نجیده ش د. دادهه ا ب ا اس تفاده ازنرم افــزار SPSS نســخه 17 و بــا آمــار توصیفــی و آزمــون T زوجــی تجزیــه و تحلیــل شــد.
یافتههــا: میانگی ن نم ره دان ش اف راد قب ل و بع د از برگ زاری کارگاه تف اوت آم اری معن ی داری داش تو برگ زاری کارگاه باع ث افزای ش دان ش اف راد ش د. همچنی ن نم ره دان ش ب ا می زان تحصی ات و جن سارتب اط آم اری معن ی دار داش ت.
-308971210.

.

نتیجه گی ری: آم وزش روش تحقی ق ب ه ش کل برگ زاری کارگاه باع ث افزای ش دان ش پرس تاران میش ودب ا توج ه ب ه اهمی ت عملک رد مبتن ی در ش واهد در بالی ن و از س ویی دور ب ودن پرس تاران از فعالیته ایپژوهش ی، ل زوم توج ه بیش تر نس بت ب ه آم وزش م داوم و تاکی د ب ر ام ر پژوه ش در می ان ای ن جمعی تتوصیــه میشــود. تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاریایران محفوظ است.
دو روز و مجموعــا 12 ســاعت آمــوزش دیدنــد. دانــش افــراد قبــل و بعــد از برگــزاری دوره، بــا اســتفاده از

آموزش
تأثیر کارگاه روش تحقیق بر دانش پرستاران بالینی مراکز آموزشی درمانی استان آذربایجان شرقی در سال 1393
محمد ارشدی بستان آباد 1، مرضیه عبدالعلی پور 2،*، الناز اصغری 3، لیلا نظری 4، نفیسه عبدالرحمانی 5، کبری عابدینی 6، لیلی ضیاءلامع 7
دکترای پرستاری، دانشکده پرستاری ومامایی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران
کارش ناس ارش د مراقبته ای وی ژه ن وزادان، کمیت ه تحقی ق مدیری ت پرس تاری، مرک ز آموزش ی درمان ی الزه را )س(، دانش گاه عل وم پزش کی تبری ز، تبری ز، ای ران
دانش جوی دکت ری پرس تاری، کمیت ه تحقی ق اداره پرس تاری، دانش گاه عل وم پزش کی تبریـز ،تبری ز، ای ران
کارشناس پرستاری، کمیته تحقیق اداره پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران
کارشــناس ارشــد پرســتاری، کمیتــه تحقیــق اداره پرســتاری، دانشــگاه علــوم پزشــکی تبریــز ،تبریــز، ایــران
کارش ناس ارش د پرس تاری، کمیت ه تحقی ق مدیری ت پرس تاری، مرک ز آموزش ی درمان ی الزه را
)س(، دانش گاه عل وم پزش کی تبری ز، تبری ز، ای ران
دانشــجوی کارشــناس ارشــد پرســتاری، کمیتــه تحقیــق مدیریــت پرســتاری، مرکــز آموزشــی درمانــی الزهــرا )س(، دانشــگاه علــوم پزشــکی تبریــز، تبریــز، ایــران
6800619432

* نویس نده مس ئول: مرضی ه عبدالعل ی پ ور، کارش ناس ارش د مراقبته ای وی ژه ن وزادان، کمیت ه تحقی ق مدیری ت پرس تاری، مرک ز آموزش ی درمان ی الزه را )س(، دانش گاه عل وم پزش کی تبریـز ،تبریــز، ایــران. ایمیــل: m.abdolalipour80@gmail.com
چکیده
1270002239263Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

مقدم ه: پرس تاران ب ه عن وان بزرگتری ن نی روی انس انی مراک ز بهداش تی درمان ی بای د اقدام ات خ ود را مبتن ی ب ر ش واهد انج ام دهن د، از ای ن رو بای د آگاه ی زی ادی از اص ول روش تحقی ق داش ته باش ند. ب ا توج ه ب ه کمرن گ ب ودن ام ر پژوه ش در می ان پرس تاران ش اغل در بالی ن، ل زوم توج ه بیش تر ب ه دان ش و آم وزش م داوم ای ن جمعی ت احس اس میش ود. ای ن مطالع ه ب ا ه دف تعیی ن تأثی ر آم وزش روش تحقی ق مقدمات ی ب ر دان ش پرس تاران بالین ی ش اغل در مراک ز آموزش ی درمان ی دانش گاه عل وم پزش کی در اس تان آذربایج ان ش رقی انج ام ش د.
روش کار: ای ن مطالع ه نیم ه تجرب ی ب ا ش رکت 90 نف ر از پرس تاران بالین ی در دانش گاه عل وم پزش کی تبری ز و در س ال 1393 انج ام ش د، اف راد ب ا اس تفاده از اس اید، کار گروه ی و پرس ش و پاس خ در ط ول
مقدمه
تــاش بــرای یافتــن حقیقــت از نیازهــای فطــری بشــر میباشــد .انس ان در زندگ ی روزم ره و در مس یر تکام ل ب ا س ؤالات و ابهام ات متع ددی مواج ه می ش ود ک ه تمای ل ب رای یافت ن پاس خ مناس ب ب ه ای ن س ؤالات انس ان را ب ه فعالی ت بیش تر وادار میکن د ول ی بــه نظــر میرســد هیچگونــه حرکــت علمــی و منطقــی بــدون پشــتوانه تحقیقــات امکانپذیــر نباشــد. تحقیــق فعالیتــی کامــاً ض روری، موج ه و داراری ب ازده مثب ت تلق ی می ش ود زی را مبن ای ن وآوری و زمین ه س از تح ول و تکام ل وس ایل و ابزاره ای تولی د اســت. تعــداد پژوهشــگران، یکــی از شــاخصهای تعییــن جایــگاه کشــورها از نظــر پژوهــش بــه حســاب می آیــد و آمــوزش روش تحقیــق بــرای کارکنــان علــوم پزشــکی مخصوصــاً در کشــورهای در ح ال توس عه ض روری اس ت) 1(. از طرف ی تحقی ق و پژوه ش در رشــتههای علــوم پزشــکی، بــه دلیــل اهمیتــی کــه در زمینــه شناس ایی مش کات و مس ائل بهداش تی و ارائ ه راه ح ل مناس ب جهــت از میــان برداشــتن مشــکات مربــوط بــه ســامت جامعــه دارد، از اهمی ت بس زایی برخ وردار اس ت) 2(. ش اغلین رش ته های مامایــی و پرســتاری نیــز ماننــد ســایر رشــتهها بــرای پیشــرفت ،نیازمن د عم ل ب ر پای ه تحقی ق هس تند ت ا یافتهه ای حاص ل از تحقی ق را در تصمیم گیریه ای آگاهان ه، اعم ال بالین ی و تعام ل بــا بیمــاران بــه کار گیرنــد) 3(. Myles محقــق کانادایــی معتقــد اس ت ک ه انج ام تحقی ق توس ط پرس تاران و س ایر پرس نل بالین ی موجــب کاهــش هزینههــا می شــود) 4(. از ســویی در ســالهای اخی ر مراقب ت مبتن ی ب ر ش واهد، در کان ون توج ه صاحبنظ ران و دس تاندرکاران در مراک ز دانش گاهی و بیمارس تانها ب وده اس ت ،مراقبــت مبتنــی بــر شــواهد عبــارت اســت از بــکار بــردن نتایــج بهتریــن تحقیقــات همــراه بــا دانــش، تخصــص، تجــارب بالینــی همــراه بــا توجــه بــه ارزشــهای بیمــار) 5( عملکــرد مبتنــی بــر م دارک و ش واهد علم ی در می ان جمعی ت پرس تاران، باع ث اتخ اذ تصمیم ات بهت ر و ارائ ه مراقبته ای ب ا کیفی ت بالات ر ش ده اس ت و در نتیج ه، اثربخش ی بهت ری ب رای س ازمان و بیم ار داش ته و از میــزان هزینههــا و مــدت زمــان بســتری بیمــاران کاســته شــده اس ت) 6, 7(. مطالع ات موی د ای ن مطال ب اس ت ک ه این پرس تاران بــا اعتمــاد بــه نفــس بیشــتر، از نظــر حرفــهای، بهتــر پاســخگوی مددجــو بــوده و هویــت حرفــه ای مســتحکم تری داشــتهاند) 7, 8(، از ایــن رو در ســالهای اخیــر سیاســتگذاران نظــام ســامت ،ب ر مراقب ت مبتن ی ب ر ش واهد پرس تاران ب ه عن وان راه ی ب رای ارتق ای اس تانداردهای مراقب ت و اعت ای خدم ات س امت، تاکی د داشــته اند) 9, 01(.
بــا وجــود مزایــای فــراوان تحقیــق بــرای پرســتاران) 11, 12(، مطالعــات نشــان میدهــد کــه تحقیــق در میــان جمعی ت پرس تاران و پرس نل بالی ن کمرن گ ب وده و عاق ه آنه ا ب رای مش ارکت در ام ر پژوه ش در ح د متوس ط ب ود )31(. Kauuppelo معتق د اس ت ک ه یک ی از دلای ل ع دم پرداخت ن ب ه تحقی ق، پ س از پای ان تحصی ل و ش روع ب ه کار بالین ی، ع دم آش نایی ب ا روش تحقی ق، نوش تن پروپ وزال و ارائ ه نتایـج آن می باش د) 14(. مطالع ات نش ان میده د ک ه بــا گذشــت زمــان از فــارغ التحصیلــی و دوری از فعالیتهــای پژوهشــی، میــزان تحقیــق در افــراد شــاغل در بالیــن کــم میشــود کــه لــزوم توجــه بیشــتر بــه بــروز رســانی دانــش کارکنــان بیمارســتانی، آمــوزش مــداوم و تاکیــد بــر امــر پژوهــش را یــادآوری میکنــد) 3(. Kauuppelo در ایــن زمین ه مینویس د “جه ت افزای ش رغب ت پرس تاران ب ه انج ام تحقی ق و ب ه کارگی ری نتای ج آن، بای د بیش ترین ت اش ب ر توس عه آم وزش و متدول وژی تحقی ق معط وف ش ود” 14)( و از س ویی ب رای توس عه پژوه ش در بی ن پرس تاران ض روری اس ت ت ا اس تراتژیهای جدیدت ری ب ه کارگرفت ه ش ود) 13( و ایج اد دان ش، مه ارت و نگ رش مثب ت در پرس تاران نس بت ب ه تحقیق ات، نیازمن د تأمی ن امکان ات آموزش ی اس ت) 51(.
امــروزه بیشــتر آموزشهــای روش تحقیــق بــه صــورت کارگاهه ای چن د روزه اج را میش ود ول ی متاس فانه ش واهد کاف ی مبن ی ب ر اثربخش ی ای ن ن وع آم وزش روش تحقی ق مقدمات ی ب ر دان ش پرس تاران بالین ی مراک ز آموزش ی وج ود ن دارد، از ای ن رو ای ن مطالع ه ب ا ه دف تعیی ن تأثی ر کارگاه روش تحقی ق ب ر دان ش پژوهش ی پرس تاران بالین ی دانش گاه عل وم پزش کی در اس تان آذربایج ان ش رقی در سـال 3931 انج ام ش د.
روش کار
1270002239263Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

ای ن مطالع ه نیم ه تجرب ی ب ر روی 90 نف ر ازکارکن ان گ روه پرس تاری دانش گاه عل وم پزش کی اس تان آذربایج ان ش رقی- تبری ز، در آذر م اه س ال 1393 انج ام ش د، تم ام بیمارس تانها دولت ی و وابس ته ب ه دانش گاه عل وم پزش کی تبری ز و س ایر شهرس تانهای تابع ه )بعض ی آموزش ی و بعض ی غیر آموزش ی( بودنــد. نمونههــا بــه روش تصادفــی – طبقــه ای انتخــاب شــدند، بطوریکــه از بیمارســتانهای کمتــر از 100 تخــت، دو نف ر و بی ش از 100 تخ ت،3 نف ر ب ه ص ورت تصادف ی از بی ن عاقمنــدان بــه شــرکت در کارگاه انتخــاب شــد، معیارهــای ورود ب ه مطالع ه داش تن رضای ت آگاهان ه و حداق ل م درک کارشناس ی و تکمی ل پرسش نامه ب ود. اص ول روش تحقی ق مقدمات ی ب ه ص ورت س خنرانی، پرس ش و پاس خ و کار عمل ی در گروههــای کوچــک در یــک کارگاه دو روزه 10 ســاعته آمــوزش داده شــد. ابــزار مــورد اســتفاده پرسشــنامه محقــق ســاخته بــا 23 ســؤال بــود کــه شــامل دو بخــش اطاعــات دموگرافی ک ب ا 6 آیت م و س ؤالات تخصص ی مرب وط ب ه روش تحقی ق ب ا 17 س ؤال ب ود. س ؤالات ش امل حیط ه “مبان ی پژوه ش” ب ا 4 س ؤال، حیط ه “اب زار پژوه ش” ب ا 5 س ؤال ،حیط ه “متدول وژی پژوه ش” ب ا 5 س ؤال و حیط ه “آنالی ز” ب ا 3 س ؤال ب ود. س ؤالات تخصص ی ب ه ص ورت چه ار گزین ه ای طراح ی ش ده ب ود و ه ر س ؤال فق ط ی ک پاس خ صحی ح داش ت؛ در ص ورت پاس خ صحی ح امتی از یـک و در ص ورت پاس خ اش تباه امتی از صف ر ب ه ف رد تعل ق می گرف ت و بدی ن ترتی ب کل امتی از پرسش نامه 0-17 ب ود. کس ب نم ره 6-0 بــه منزلــه دانــش ضعیــف ،7-12 دانــش متوســط و 71-31 دانــش خــوب در نظــر گرفتــه شــد. پرسشــنامه توســط 01 نفــر از اســاتید و اعضــای کمیتــه تحقیــق اداره پرســتاری دانش گاه عل وم پزش کی تبری ز ک ه دارای م درک دکت ری ی ا کارشناس ی ارش د پرس تاری و مامای ی ب وده و صاح ب نظ ر در ام ر تحقی ق بودن د ب ه ص ورت روای ی محتوای ی و ص وری بررس ی ش د و اصاح ات لازم ب ه عم ل آم د. پایای ی آن نی ز ب ا اس تفاده از روش ک ودر ریچاردس ون تائی د ش د.
1270002239263Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

ابت دای کارگاه پرسش نامه در قال ب پی ش آزم ون در اختی ار ش رکت کنن دگان ق رار گرف ت و پ س از پاس خدهی، جم ع آوری ش د. س پس آم وزش اف راد ب ا هم کاری گ روه مدرس ین کــه جــزو پژوهشــگران برتــر رشــته پرســتاری و مامایــی بودنــد، شــروع شــد. کارگاه بــا بــه چالــش کشــیدن افــراد و پرســش و پاســخ برگــزار گردیــد. جهــت تســهیل در انجــام کار گروه ی، بع د از اتم ام ه ر مبح ث از کارگاه، اف راد حاض ر در کارگاه بــه گروههــای 3 و 4 نفــری تقســیمبندی شــدند .کار گروه ی تح ت نظ ارت و راهنمای ی مدرس ین س اماندهی میش د. س پس از ه ر گ روه ی ک نماین ده انتخ اب ش ده و از کار گروه ی انج ام یافت ه گزارش ی اجمال ی ارائ ه م ی داد .بع د از اتم ام قس مت آم وزش و جم ع بن دی مطال ب توس ط دبی ر علم ی و برط رف ک ردن م وارد مبه م، پرسش نامه ها در قال ب پ س آزم ون در اختی ار اف راد قرارگرفت ه و تکمی ل ش د .جزئی ات مطال ب ارائ ه ش ده در کارگاه دو روزه در ج داول 1 و 2 ب ه تفصی ل آم ده اس ت.
در نمونــه گیــری طبقــهای بــه تناســب جمعیــت هــر یــک از طبقــات نمونه هــای مــورد نیــاز انتخــاب میگردنــد .بیمارس تان های تابع ه دانش گاه عل وم پزش کی تبری ز ش امل 31 بیمارس تان آموزش ی و غیرآموزش ی اس ت ک ه ازه ر ک دام از 15 بیمارس تان ب الای 100 تخ ت 3 نف ر و از 16 بیمارس تان زی ر 100 تخ ت ه ر ک دام 2 نف ر انتخ اب ش دند. ب ه دلی ل اینکــه 3 بیمارســتان بــالای 200 تخــت و یــک بیمارســتان بــالای 400 تخــت نیــز وجــود داشــت بــر حســب هــر 001 تخ ت اضاف ی تع داد نمونهه ای بیش تری انتخ اب گردیدن د و ازعاقمن دان ب ه ش رکت در کارگاه در داخ ل ه ر بیمارس تان ب ه ص ورت تصادف ی تع داد نف رات م ورد نی از انتخ اب ش ده و در مجم وع 90 نف ر وارد مطالع ه ش دند.
لازم بــه ذکــر اســت کــه از تمــام 90 نفــر افــراد عاقمنــد شــرکت کننــده در کارگاه، رضایــت آگاهانــه جهــت شــرکت در مطالعــه اخــذ شــد. پرسشــنامهها بینــام بــود. روز اول ابت دا پرسش نامه س ؤالات پی ش آزم ون در اختی ار آن ان ق رار گرفــت. در ایــن میــان 81 نفــر در زمــان انجــام آزمــون در مح ل حض ور داش ته و اق دام ب ه تکمی ل پرسش نامه کردن د .در مرحل ه بع دی و بع د از آم وزش، در پای ان روز دوم کارگاه پ س آزم ون برگ زار گردی د ک ه از می ان 85 نف ر اف رادی ک ه س ؤالات در اختی ار آن ان ق رار گرفت ه ب ود ،9 نف ر ب ه عل ت ع دم تکمی ل پی ش آزم ون ،،5 نف ر ب ه عل ت تکمی ل ناق ص
جدول 1: برنامه روز اول کارگاه روش تحقیق- دانشگاه علوم پزشکی تبریز در سال 1393
ساعتعنوان
08:10-0800تاوت قران و سرود ملی جمهوری اسامی ایران
02:80 –08:10بیان اهداف کارگاه و انجام پیش آزمون
08:20 -08:50مقدمه ای بر پژوهش پرستاری و تعیین اولویتهای پژوهشی
09:10– 08:50انتخاب عنوان و نگارش بیان مسئله
10:20– 09:10کار گروهی
10:30-10:20پذیرایی
11:15-10:30گزارش کار گروهی
11:30-11:15بیان اهداف، سؤالات، پیش فرض
1200-11:30فرضیات، محاسبه حجم نمونه
12:30-1200نمونه گیری – معیارهای ورود و خروج
1300-12:30 انواع متغیرها )کمی، کیفی، مستقل، وابسته، اسمی ،رتبه ای(….،
13:50-1300کار گروهی و گزارش
1400-13:50جمع بندی مطالب روز ّاول
جدول 2: برنامه روز دوم کارگاه روش تحقیق- دانشگاه علوم پزشکی تبریز در سال 1393
ساعتعنوان
01:80 – 08:00تاوت قران
02:80 – 08:10جمع بندی مطالب روز اول
03:80 – 08:20ابزارجمع آوری اطاعات ونحوه تنظیم پرسشنامه
04:80 – 08:30روایی و پایایی ابزار مطالعه
05:90 – 08:40کار گروهی
00:01 – 09:50پذیرایی
54:01 – 10:00گزارش کار گروهی
10:45 -11:00 محدودیتهای پژوهش، اخاق در پژوهش
51:11 – 11:00کدگذاری و تجزیه و تحلیل داده ها
54:31 – 11:15کار گروهی و گزارش
14:00– 13:45جمع بندی مطالب روز دوّم
از مطالعــه کنــار گذاشــته شــدند و 5 نفــر زودتــر از موعــد کارگاه را ت رک کردن د و در نهای ت انالی ز آم اری ب ر روی 17 نفــری کــه هــم پیــش آزمــون و هــم پــس آزمــون تکمیــل ک رده بودن د، انج ام ش د.
دادهه ای حاص ل از پرسش نامه در ن رم اف زار SPSS نس خه 17 وارد شــد و نرمــال بــودن آنهــا در ابتــدا بــا آزمــون کولموگ روف اس میرنوف م ورد بررس ی ق رار گرف ت و س پس ب ا آم ار توصیف ی و آزمونه ای پارامتری ک )آزم ون t زوج ی ب رای مقایس ه نم رات قب ل و بع د مداخل ه، آزم ون t مس تقل ب رای بررس ی نم رات گروهه ای مختل ف و ضریب همبس تگی پیرســون بــرای بررســی میــزان همبســتگی بیــن نمــرات دان ش ب ا مش خصات ف ردی اجتماع ی( دادهه ا م ورد تجزی ه و تحلی ل ق رار گرف ت.
جدول 3: مقایسه میانگین نمرات پرستاران بالینی دانشگاه علوم پزشکی تبریز در سال 1393-دانش قبل و بعد از آموزش در گروهها و در حیطه های مختلف دانش
حیطه ها و دامنه نمراتنمره دانشفاصله اطمینانPdft
حد بالاحد پایین
نمره کل ،0-1760/4-51/6-16/11-700/001
قبل49/2 ± 96/7
بعد48/2 ± 52/13
حیطه ابزارتحقیق ،0-563/1-32/2-45/11-700/001
قبل51/1 ± 20/2
بعد09/0 ± 4
حیطه متدلوژی تحقیق ،0-506/1-83/1-50/7-700/001
قبل71/1 ± 47/2
بعد39/0 ± 91/4
حیطه مبانی پژوهش ،0-462/0-27/1-84/5-700/001
قبل78/0 ± 47/1
بعد10/1 ± 96/2
حیطه آنالیز در روش تحقیق ،0-300/1-61/1-60/8-700/001
قبل99/0 ± 40/1
بعد98/0 ± 53/2
داده ها در جدول به صورت میانگین ± انحراف معیار آمده است.
مطالعــه پــس از کســب مجــوز تخصیــص امتیــاز از اداره آمــوزش مــداوم جامعــه پزشــکی کشــور )شــماره 457641(، مج وز کتب ی کمیت ه تحقی ق دانش گاه عل وم پزش کی تبری ز بــه شــماره 5/87873 و همــکاری ســازمان نظــام پرســتاری ب ا اخ ذ رضای ت آگاهان ه از اف راد تح ت مطالع ه درکارگاه ب ه ســال 1393 انجــام شــد.
یافته ها
در ای ن مطالع ه 5 5/95 درص د از ش رکت کنن دگان مؤن ث بودن د، میانگی ن س نی 66/7 ± 54/37 س ال ب ا دامن ه بی ن 23-54 ســال داشــتند. میانگیــن ســابقه کاری افــراد 98/7
1270002239263Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017


پاسخ دهید