مجله آموزش پرستاری

مروری

مقاله

مروری

مقاله

DOI: 10.20286/jne-050251395 دوره 5، شماره 2، خرداد و تیر
تاریخ دریافت مقاله: 1394/10/18 تاریخ پذیرش مقاله: 17/1395/2

واژگان کلیدی:
Magiran، Iranmedex، Google Scholar، Medline، Scopus، Elsevier، Pubmed، Sciencedirectاس تفاده ش د. در نهای ت 21 مقال ه وارد مطالع ه ش دند. دادهه ا ب ر اس اس روش ب روم م ورد تجزی ه و تحلی لق رار گرفتن د.
یافتههــا: نتایــج تحلیلهــا نشــان داد کــه موانــع اجتماعــی شــدن پرســتاران شــامل ســه دســته کلــیعوامــل حرفــه ای، عوامــل اقتصــادی -تســهیلات رفاهــی و عوامــل اجتماعــی می باشــد.
نتیجهگیــری: ارائ ه مراقب ت ب ا کیفی ت و مطل وب توس ط پرس تاران ب دون توج ه ب ه جای گاه اجتماع یو ارتق اء آن ام کان پذی ر نمیباش د. ل ذا، سیس تم های بهداش تی و مراقبت ی ب رای ارتق اء کیفی ت خدم اتدرمانــی و رضایتمنــدی بیمــاران بایســتی موانــع حرفــه ای، اقتصــادی و اجتماعــی را مــد نظــر قــرار داده وتمهی دات لازم در جه ت رف ع ای ن موان ع را ب کار گیرن د. تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاریایران محفوظ است.
مطالع ات مرتب ط در کن ار مطالع ه کتابخان های از پایگاهه ای اطلاعات ی معتب ر فارس ی و بی ن الملل ی ، SID

اجتماعی شدنپرستاریپرستارانمرور یکپارچه
موانع اجتماعی شدن حرفه ایی در پرستاری: یک مطالعه مروری یکپارچه
لیلا ولیزاده 1، محمد زیرک 2، ناصر پریزاد 2،*
دانش یار گ روه پرس تاری، گ روه گ ودکان، دانش کده پرس تاری مامای ی، دانش گاه عل وم پزش کی تبری ز، ای ران
دانشــجوی دکتــری آمــوزش پرســتاری، گــروه داخلــی جراحــی، دانشــکده پرســتاری مامایــی ،دانشــگاه علــوم پزشــکی تبریــز، ایــران
108326424542

* نویس نده مس ئول: ناص ر پری زاد، دانش یار گ روه پرس تاری، گ روه گ ودکان، دانش کده پرس تاری مامای ی، دانش گاه عل وم پزش کی تبری ز، ای ران، ایمی ل: naserp53@yahoo.com
چکیده
مقدم ه: اجتماع ی ش دن حرف ه ای پرس تاران از ضروری ات ای ن حرف ه مراقبت ی ب وده و رابط ه مس تقیمی ب ا کیفی ت خدم ات ارائ ه ش ده توس ط پرس تاران دارد. ای ن مطالع ه ب ا ه دف بررس ی موان ع اجتماع ی ش دن پرس تاران و ارائ ه راهکارهای ی ب رای رف ع ای ن موان ع انج ام ش ده اس ت.
روش کار: ای ن مطالع ه م روری یکپارچ ه ب ا اس تفاده از روش ب روم انج ام گرف ت. در ای ن راس تا مطالعات ی ک ه در راس تای ه دف پژوهش ی بودن د، ب ه زب ان انگلیس ی و ی ا فارس ی ن گارش ش ده بودن د، دسترس ی ب ه مت ن کام ل آنه ا ممک ن ب ود و س ال چ اپ آنه ا مرب وط ب ه ده س ال اخی ر ب ود وارد مطالع ه ش دند و مق الات بین ام، ب دون تاری خ و غیرعلم ی از مطالع ه ح ذف ش دند. از دامن ه وس یعی از کلی د واژهه ا همچ ون اجتماعــی شــدن حرفــه ای، پرســتاری و پرســتار بــرای بازیابــی مطالعــات اســتفاده گردیــد. بــرای یافتــن
مقدمه
اجتماع ی ش دن فراین دی اس ت ک ه ط ی آن م ردم قوانی ن ،نقش هــا، ارزش هــا و موقعیت هــای لازم بــرای شــرکت در ســازمان های اجتماعــی را یــاد می گیرنــد. اجتماعــی شــدن ی ک فراین د مادام العم ر اس ت ک ه ب ا یادگیـری هنجارهـا ،مقــررات خانــواده و خــرده فرهنــگ شــروع می شــود و فــرد بوس یله آن ش خصیت خ ود را ش کل می ده د) 1(. بنابرای ن ،اجتماع ی ش دن رون د یادگی ری قوانی ن، دان ش، مهارت ه ا و مشــخصات یــک گــروه جدیــد در جامعــه اســت. کســب رفتاره ا و نگ رش جدی د ب ه اف راد ای ن فرص ت را خواه د داد ک ه عض وی از گ روه ی ا جامع ه ش وند) 2(.
1270002239263Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

اجتماعــی شــدن حرفــه ای فراینــد درونــی کــردن و تکامــل هویــت حرفــه ای از طریــق اکتســاب دانــش، مهارت هــا ،دیدگاه هــا، باورهــا، ارزش هــا، هنجارهــا و اســتانداردهای اخلاقــی بــرای ایفــای نقــش حرفــه ای می باشــد) 3(. طــی مطالعــه ای مشــخص شــد کــه اجتماعــی شــدن حرفــه ای فراینــدی پیچیــده بــا چهــار ویژگــی یادگیــری، تعامــل ،تکامــل و ســازگاری می باشــد کــه گاهــاً بــا نتایــج مطلــوب و گاه نی ز ب ا تبع ات ناخوش ایند هم راه اس ت. ای ن فراین د غیرقابــل پیــش بینــی، غیرخطــی، غیــرارادی، غیرقابــل اجتنــاب، پویــا و دایمــی اســت) 1, 4-6(.
ام روزه ب ا حرف ه ای ش دن پرس تاری و افزای ش نی از جامع ه ب ه پرس تاران حرف ه ای، موض وع اجتماع ی ش دن حرف ه ای پرســتاران و اینکــه چــه عواملــی بــر اجتماعــی شــدن آن تأثیــر می گــذارد، مــورد توجــه قــرار گرفتــه اســت. فراینــد اجتماعــی شــدن حرفــه ای در پرســتاری در طــول دوران دانشــجویی از زمــان شــروع برنامه هــای رســمی آموزشــی آغــاز و بــا بکارگیــری آموخته هــا در دنیــای واقعــی ادامــه پیــدا می کنــد) 7(. ایــن فراینــد جنبــه مهمــی از تکامــل دانش جویان پرس تاری اس ت ک ه در دو مرحل ه رخ می ده د؛ در اولیــن مرحلــه اجتماعــی شــدن از طریــق آمــوزش و تربی ت ک ه ب ه ط ور خ اص در ارتب اط ب ا محتوی ات نق ش و در برخــورد بــا اســاتید و همکلاســی ها رخ می دهــد و در مرحلــه دوم اجتماعــی شــدن از طریــق محیــط کار و در برخ ورد ب ا پرس تاران، بیم اران، پزش کان، هم راه بیم اران و کادر بیمارســتان اتفــاق می افتــد) 8(. بعــد از فــارغ التحصیــل شــدن نیــز پدیــده اجتماعــی شــدن پرســتاران حیــن یادگیــری ارزش هــا، مهارت هــا، نگرش هــا و قوانیــن اجتماعــی در حــوزه مســئولیتی یــا محیــط کاری آنــان رخ می دهــد) 9(.
اجتماع ی ش دن حرف ه ای مطل وب منج ر ب ه کس ب هوی ت و تعهــد حرفــه ای، درونــی شــدن ارزش هــا، ســنت ها ،افزای ش کیفی ت مراقب ت از بیم اران، تصوی ر ذهن ی مثب ت ،رضایــت شــغلی، بــروز رفتــار حرفــه ای، قــدرت تصمیــم گی ری حرف ه ای، توس عه دان ش و پویای ی حرف ه پرس تاری می ش ود) 7, 10(. در مقاب ل ع دم اجتماع ی ش دن حرف ه ای در پرســتاری منجــر بــه افــت کیفیــت خدمــات پرســتاری، تصویــر ذهنــی منفــی، کاهــش رضایــت شــغلی، اســترس ش غلی، ت رک خدم ت، کاه ش به ره وری، اف ت ارزش ه ای حرف ه ای و ع دم دس تیابی ب ه هوی ت حرف ه ای خواه د ش د 3), 7, 8, 11(.
نتایــج مطالعــات نشــان می دهــد کــه اجتماعــی شــدن پرســتاران در ســطح جهانــی بــا مشــکلات فراوانــی روبــرو می باشــد و حتــی جایــگاه اجتماعــی پرســتاران چنــدان مطلــوب نمی باشــد) 12( و ایــن بــه بدیــن معنــی اســت کــه رونــد اجتماعــی شــدن در پرســتاری بخوبــی انجــام نمی شــود و ایــن رونــد بــا مشــکلاتی مواجــه اســت کــه نیازمن د توج ه و رس یدگی می باش د. مطالع ات انج ام ش ده حاک ی از آنس ت ک ه ع دم اجتماع ی ش دن پرس تاران، مان ع از ارائــه مراقبت هــای مطلــوب و بــا کیفیــت می شــود) 31, 41(. لــذا اقدامــات اساســی در جهــات شناســایی عوامــل مؤثــر بــر رونــد اجتماعــی شــدن پرســتاران و بهبــود ایــن رون د از وظای ف مه م مس ئولین و سیاس تگزاران پرس تاری و مدیــران سیســتم های بهداشــت و درمــان می باشــد.
فراینــد اجتماعــی شــدن پرســتاران تحــت تأثیــر عوامــل فــردی نظیــر ســن، جنــس، نــژاد، تجربــه قبلــی، ارزش هــا و باورهــای شــخصی و عوامــل محیطــی شــامل محیــط آموزشــی و کاری، خانــواده، دوســتان، بیمــاران و رســانه ها قــرار می گیــرد، ایــن عوامــل ممکــن اســت دیــدگاه پرســتاران و علــی الخصــوص پرســتاران مبتــدی را نســبت ب ه نق ش پرس تاری تح ت تأثی ر ق رار دهن د) 6(. شناس ایی س ایر عوام ل مؤث ر در اجتماع ی ش دن پرس تاران نی از ب ه مطالعــات بیشــتری دارد.
آنچــه مســلم اســت اجتماعــی شــدن حرفــه ای پرســتاران از ضروریــات ایــن حرفــه مراقبتــی می باشــد و مطالعــات نشــان می دهــد کــه اجتماعــی شــدن حرفــه ای پرســتاران رابطــه مســتقیمی بــا کیفیــت خدمــات ارائــه شــده توســط پرس تاران دارد) 7, 01(. ل ذا، حرف ه پرس تاری ب رای ارتق اء کیفیــت خدمــات خــود ناگزیــر اســت کــه زمینه هــای لازم بــرای تربیــت پرســتاران اجتماعــی شــده فراهــم آورد و موانــع موجــود در ایــن فراینــد را شناســایی و رفــع نمایــد .از این رو، ای ن مطالع ه م روری یکپارچ ه ب ا ه دف بررس ی و شناس ایی موان ع مرب وط ب ه اجتماع ی ش دن پرس تاران و ارائ ه راهکارهای ی در جه ت رف ع ای ن موان ع، تس هیل فرایند اجتماع ی ش دن پرس تاری و بهب ود جای گاه اجتماع ی ای ن حرف ه انج ام گرفت ه اس ت.
روش کار
ب ه منظ ور دس تیابی ب ه ه دف مطالع ه و ب رای ارتق اء دق ت مطالع ه و درک جام ع از آن، ای ن مطالع ه م روری یکپارچ ه ب ر اس اس روش ب روم) Broome( انج ام گرف ت. روش ب روم در قال ب س ه مرحل ه جس تجوی مت ون، ارزش یابی داده ه ا و تحلیــل داده هــا انجــام می گیــرد، بطوریکــه در مرحلــه جس تجوی مت ون مطالع ات پ س از بازیاب ی در ط ی چه ار مرحلــه از نظــر معیارهــای ورود بــه مطالعــه مــورد بررســی قــرار می گیرنــد و پــس از اخــذ شــرایط ورود بــه مطالعــه محتــوای مطالعــه مــورد ارزشــیابی قــرار می گیــرد و در آخــر نیــز بــا اعمــال کاهــش داده هــا) Data reduction( ، نمایــش داده هــا) Data display( ، مقایســه داده هــا
1270002239263Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

1270002239263Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

)Data coparison(، جم ع بن دی و تعیی ن اعتب ار داده ه ا )Conclusion drawing and verification( تجزیــه و تحلیــل صــورت می گیــرد) 15, 61(. بــرای ایــن منظــور مطالعات ی ک ه در راس تای ه دف پژوهش ی بودن د، ب ه زب ان انگلیســی یــا فارســی نــگارش شــده بودنــد، دسترســی بــه مت ن کام ل آنه ا ممک ن ب ود و در ط ی ده س ال اخی ر چ اپ شــده بودنــد، وارد مطالعــه شــدند و مطالعــات بــدون نــام، ب دون تاری خ و غیرعلم ی ح ذف ش دند. ب رای دس تیابی ب ه مطالع ات مرتب ط از دامن ه وس یعی از کلی د واژه ه ا ش امل اجتماع ی ش دن حرف ه ای، پرس تاران و پرس تاری ب ه ش کل جســتجوی تــک بــه تــک و ترکیبــی اســتفاده گردیــد. بــه منظ ور یافت ن مطالع ات مرتب ط در کن ار مطالع ه کتابخانه ای از پایگاه ه ای اطلاعات ی معتب ر فارس ی IranMedex ،SID، Magiran و پایگاه هــای اطلاعاتــی معتبــر بین المللــی
،Elsevier ،Pubmed ،Sciencedirect ،Google Scholar اس تفاده ش د. بدنب ال جس تجوی اولی ه Medline ،Scopus
984 مقال ه کام ل و چکی ده مقال ه ب ه دس ت آم د. مق الات بازیاب ی ش ده در ط ی چه ار مرحل ه ب ر اس اس روش ب روم از نظ ر معی ار ورود م ورد بررس ی ق رار گرفتن د. در مرحل ه اول از کل 984 مطالعــه ،50 مطالعــه بــه دلیــل داشــتن زب ان غی ر از فارس ی و انگلیس ی ح ذف ش دند. در مرحل ه دوم 796 مقال ه ب ه دلی ل عن وان و ه دف متف اوت از بی ن مطالعــات خــارج شــدند. در مرحلــه ســوم 50 مطالعــه بــا بررس ی خلاص ه مطالع ه ح ذف ش دند و 69 مطالع ه پ س از بررس ی مت ن کام ل مطالع ه ب ه دلی ل محت وای نامناس ب از مطالعــه خــارج شــدند. ضمنــاً، بخــش منابــع مقــالات انتخ اب ش ده ب رای یافت ن مق الات مرتب ط م ورد بررس ی ق رار گرف ت و دو مقال ه ب ه لیس ت مطالع ات اضاف ه گردی د .در نهایــت 21 مطالعــه بــرای بررســی وارد مطالعــه شــدند )تصوی ر 1(. تحلی ل داده ه ا ب ر اس اس روش ب روم ب ا اعم ال کاه ش داده ه ا) Data reduction(، نمای ش داده ه ا) Datadisplay(، مقایســه داده هــا) Data comparison(، جمــع بنــدی و تعییــن اعتبــار داده هــا) Conclusion drawingand verification( انجــام شــد. روایــی تحلیل هــا توســط س ه محق ق ک ه ب ه ط ور مس تقل در ط ی فراین د تحلی ل کار می کردنــد، تضمیــن شــد.
یافته ها
در ایــن مطالعــه پــس از بررســی و مقایســه مکــرر مفاهیــم موانــع اجتماعــی شــدن حرفــه ای پرســتاران در قالــب ســه دســته از عوامــل بــه شــرح زیــر مشــخص شــدند:
ال ف: عوام ل حرف های )کمب ود نی روی پرس تاری، اس ترس کاری، عــدم رضایــت شــغلی، فشــار کاری، تــرک خدمــت پرســتاران، عــدم انگیــزش پرســتاران(، ب: عوامــل اقتصــادی و تس هیلات رفاه ی )حق وق و مزای ای پایی ن و ع دم ارتق اء شــغلی( و ج: عوامــل اجتماعــی )موقعیــت اجتماعــی پاییــن ،پنداش ت نادرس ت جامع ه از حرف ه پرس تاری، تصوی ر ذهن ی نامناســب جامعــه و خــود پرســتاران از پرســتاری، ترســیم جایــگاه غیــر حرفــه ای رســانهها از پرســتاری و عــدم جاذبــه پرس تاری در جامع ه(. نتای ج بررس ی در ج دول 1 ارائ ه ش ده اس ت.

تصویر 1: الگوریتم بازیابی و انتخاب مقالات واجد شرایط
جدول 1: موانع اجتماعی شدن حرفه ای پرستاران
عوامل حرفه ای – آرمان آزادی، ایران )2931( )41( فاصله بین پزشک و پرستار )تبعیض(
– فارسی و همکاران، ایران )9831( )31( عدم وجود انگیزش در پرستاران
– نصرآبادی و همکاران، ایران )3831( )11( عدم اعتماد به نفس پرستاران
– مهرداد و همکاران، ایران )3831( )71( فاصله بین تئوری و عمل
– یو و همکاران، چین )2102( )81( کیفیت پایین خدمات پرستاری
– کاندون و همکاران، ژاپن )0102( )91( عدم تعهد حرفه ای
– یون و همکاران، چین )0102( )02( عدم حمایت مناسب از پرستاران
– ایکن و همکاران، آمریکا )8002( )12( عدم وجود ارتباط مناسب بین همکاران
– ابوالراب، اردن )7002( )22( عدم داشتن استقلال حرفه ای
– کوئن و همکاران، بلژیک )6002( )32( مسئولیت بالای کاری
– تاکسی، استرالیا )5002( )42( کمبود نیروی کار
– لی و همکاران، هنگ کنگ )3002( )52( عدم رضایت شغلی
– لی و همکاران، کره جنوبی )3002( )62( استرس کاری بالا
– تزنگ و همکاران، تایوان )2002( )72( افزایش فشار کاری
– وانگ و همکاران، چین )2002( )82( فرسودگی شغلی
– یانگ و همکاران، تایوان )92( انگیزش شغلی پایین
– کاوین ل.، استرالیا )2002( )03( مهاجرت پرستاران
– فنگ ی، سنگاپور )1002( )13( ترک محل خدمت
– کاوان و همکاران، امریکا )2991( )23( – لاند و همکاران، سوئد )9991( )33( عوامل اقتصادی – نصرآبادی و همکاران، ایران )3831( )11( حقوق و مزایای کم پرستاران
– مهرداد و همکاران، ایران )3831( )71( عدم ارتقاء شغلی
– یون و همکاران، چین )0102( )02( – ابوالراب، اردن )7002( )22( – تزنگ و همکاران، تایوان )2002( )72( – وانگ و همکاران، چین )2002( )82( – یانگ و همکاران، تایوان )2002( )92( – کاوین ل.، استرالیا )2002( )03( – لاند و همکاران، سوئد )9991( )33( – تووی و همکاران، انگلستان )9991( )43( عوامل اجتماعی – آرمان آزادی، ایران )2931( )41( موقعیت اجتماعی پایین
– فارسی و همکاران، ایران )9831( )31( پنداشت نادرست جامعه از حرفه پرستاری
– نصرآبادی و همکاران، ایران )3831( )11( تصویر ذهنی نامناسب از پرستاری
– مهرداد و همکاران، ایران )3831( )71( تصویر ذهنی نامناسب پرستاران
– یون و همکاران، چین )0102( )02( ترسیم جایگاه غیرحرفه ای پرستاری توسط رسانه ها
– ابوالراب، اردن )7002( )22( عدم جاذبه حرفه پرستاری در جامعه
– تاکسی، استرالیا )5002( )42( – کاوین ل.، استرالیا )2002( )03( 1270002239263Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

1270002239263Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017


پاسخ دهید