مجله آموزش پرستاریپژوهشی

مقاله

پژوهشی

مقاله

DOI: 10.20286/jne-050241395 دوره 5، شماره 2، خرداد و تیر
تاريخ دريافت مقاله: 22/1394/9 تاريخ پذيرش مقاله: 25/1394/9

واژگان کلیدی:
ب ر اس اس مقی اس 5 در ج ه ای لیک رث از کام ا مواف ق ت ا کام ا مخال ف م ورد مطالع ه ق رار گرف ت. ب رای

پرستاری مبتنی بر شواهدعملکرد مبتنی بر شواهدتسهیاتموانع
عوامل تسهیل کننده و بازدارنده عملکرد مبتنی بر شواهد) EBP( از دید پرستاران دانشگاه علوم پزشکی شهرکرمان در سال 1392عصمت نوحی 1،*، افشین شکوری 2
اس تادیار، گ روه آم وزش پرس تاری داخل ی جراح ی، دانش کده پرس تاری و مامای ی رازی، مرک ز تحقیق ات فیزیول وژی، مرک ز مطالع ات و توس عه آم وزش پزش کی، دانش گاه عل وم پزش کی کرم ان ،کرم ان، ای ران
دانشــجوی دکتــری حرفــهای دندانپزشــکی، دانشــکده دندانپزشــکی، دانشــگاه علــوم پزشــکی کرمــان، ایــران
37602967

* نويس نده مس ئول: عصم ت نوحی، اس تادیار، گ روه آم وزش پرس تاری داخل ی جراحی، دانش کده پرس تاری و مامای ی رازی، مرک ز تحقیق ات فیزیول وژی، مرک ز مطالع ات و توس عه آم وزش پزش کی ،دانش گاه عل وم پزش کی کرم ان، کرم ان، ای ران. ایمی ل: e_nuhi@kmu.ac.ir
1270002239263Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

چکیده
مقدمــه: مراقبــت مبتنــی بــر شــواهد در واقــع کاربــرد بهتریــن مســتندات علمــی در تصمیــم گیریهــای بالین ی ب رای انج ام بهتری ن مراقب ت اس ت. یک ی از چالشهــای مهــم در ایــن مس یر کارآی ی مداخــات پرس تاری اس ت. مطالع ه حاض ر ب ا ه دف تعیی ن عوام ل تس هیل کنن ده و بازدارن ده عملک رد مبتن ی ب ر ش واهد در پرس تاری انج ام ش د.
روش کار: ای ن پژوه ش ی ک مطالع ه از ن وع توصیفی-تحلیل ی اس ت. جامع ه پژوه ش متش کل از پرس تاران بالینــی، مدیــران پرســتاری و مدرســین پرســتاری دانشــگاه علــوم پزشــکی شــهرکرمان بــود. نمونــه مــورد مطالعــه 300 نفــر محاســبه شــد. در ســال 1392 بــه روش نمونــه گیــری احتمالــی ســاده بــا اســتفاده از پرسش نامه 12 س والی در زمین ه تس هیات و 24 س ؤال در زمین ه موان ع کاب رد پرس تاری مبتن ی ب ر ش واهد
دســتیابی بــه اهــداف تحقیــق دادههــا بــا نــرم افــزار SPSS نســخه 16 و بااســتفاده از آزمونهــای آمــاریپارامت ری )t-test و ANOVA( و ضری ب همبس تگی پیرس ون تحلی ل گردی د.
ي افتهه ا: بیش ترین تس هیل کنن ده از دی د پرس تاران ب ه ترتی ب مرب وط ب ه برگ زاری دورهه ای بازآم وزی روشه ای تحلی ل و بکارگی ری ش واهد )7/72 %( و بیش ترین موان ع مرب وط ب ه موان ع اجرای ی )2/2 ± 64( از جمل ه ع دم دسترس ی آس ان ب ه اطاع ات پژوهش ی ب ه روز و کارآم د )21/83 %( ب ود. بی ن نم ره موان عو تس هیات ارتب اط معن ی دار و معک وس وج ود داش ت )02/0= P و 51/0- = r(. بی ن موان ع و تس هیاتب ر اس اس متغیره ای زمین ه ای غی ر از متغی ر س ن و س ابقه کار 50/0 P > در م ورد بقی ه متغیره ا ارتب اطمعن ی دار آم اری مش اهده نش د.
نتیجه گی ری: ب ر اس اس نتای ج، آم وزش بعن وان تس هیل کنن ده مه م و دسترس ی ناکاف ی ب ه ش واهد ب هعن وان بزرگتری ن ب از دارن ده عملک رد مبتن ی ب ر ش واهد مط رح ب وده اس ت. لذاب ا مدیری ت مناس ب رف عموان ع و تأمی ن تس هیات، از طرف ی حمای ت و تش ویق از کارب رد ش واهددر عم ل، رویکرده ای پرس تاریتغیی ر می یاب د. ب رای دس تیابی ب ه ای ن مه م، پرس تاران نیازمن د آم وزش مس تمر و کارب ردی در ای ن زمین ههس تند. تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاریایران محفوظ است.
میدهیــم، پــر کنیــم. در متــون و مقــالات علمــی بــه کــرات در خص وص موان ع و مش کات انتق ال یافتهه ای تحقی ق ب ه ح وزه کارب رد در عم ل اش اره ش ده اس ت و گاه ی در ای ن مناب ع ب ه ای ن چالــش بــه عنــوان “نیمکــت تــا بالیــن” لقــب دادهانــد) 1(. پــس از ابــداع مفهــوم پزشــکی مبتنــی بــر شــواهد Evidence BasedMedicine در دانشــگاه مــک مســتر در ســال 1980 نویســندگان متع ددی تعاریف ی ب رای عملک رد مبتن ی ب ر ش واهد ارائ ه دادهان د .
Sackett و همکارانــش عملکــرد مبتنــی بــر شــواهد را” ترکیــب بهتری ن ش واهد تحقیق ی ب ا قض اوت بالین ی و ارزشه ای بیم ار” مقدمه
عملک رد مبتن ی ب ر ش واهد Evidence Based Practice به عنوان اس تانداردی ب رای مراقب ت ب ه ط ور گس تردهای ب ه عن وان ی ک پدی ده جهان ی مط رح ش ده اس ت. پرس تاری مبتن ی ب ر ش واهد )Evidence Based Nursing )EBN ب ه رش د دان ش پرس تاری ،بــه وســیله ســطوحی از شــواهد بــرای کار بهتــر در مراقبتهــای پرس تاری اش اره دارد. در ط ی تم ام مراقبته ای پرس تاری م ا ب ا ای ن چال ش روب رو هس تیم ک ه چگون ه ب ه ص ورت اثربخشت ری ش کاف بی ن آنچ ه را ک ه م ی دانی م و آنچ ه را ک ه در عم ل انج ام
ًً
1270002239263Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

تعری ف نمودن د) 2(. کمیس یون بی ن الملل ی س یگما تتاتائودر س ال 2003 پرس تاری مبتن ی ب ر ش واهد را” ب ه عن وان وس یله ای ب رای یک ی ک ردن بهتری ن ش واهد در دس ترس در م ورد مش کل بیم ار ،قضــاوت بالینــی پرســتار و ترجیحــات بیمــار، خانــواده و جوامــع” تعری ف ک رد. ای ن کمیس یون بعض ی ش رایط را ب رای ای ن رخ داد تعیی ن نم وده اس ت: پرس تاران مجب ور ب ه دس تیابی ب ه تحقیق ات جدی د و تواف ق ب ا عقای د خب رگان ب وده و بای د مهارته ای لازم ب رای اس تفاده از قض اوت در طراح ی و ارائ ه مراقب ت ب ا رعای ت ارزش هــای شــخصی، فرهنگــی و ترجیحــات بیمــار و خانــواده را داشــته باشــند) 3(. عملکــرد مبتنــی برشــواهد و راهکارهــای مناســب بــرای آمــوزش آن میتوانــد قضــاوت بالینــی اثربخــش را تقویــت نمایــد. ایــن مفهــوم در گــذر زمــان بــر اســاس نیازهــای حرفــه ای شــکل گرفتــه اســت و هــدف آن امــکان اتخــاذ بهتریــن تصمی م گی ری بالین ی ب رای ف رد ف رد بیم اران ب ه منظ ور ارائ ه هــر چــه بهتــر و اثربخشتــر مراقبتهــای پرســتاری میباشــد. در طــول دهههــای اخیــر تا شهایــی در جهــت پیشــنهاد مدلهــا و اس تراتژیهایی ب رای آمـوزش و اج رای آن ص ورت گرفت ه اس ت و ضــرورت آمــوزش گام بــه گام و کســب مهارتهــای مــورد نیــاز م ورد تاکی د ب وده اس ت) 4(.
عملکــرد مبتنــی بــر شــواهد مســتلزم عبــور از 5 مرحلــه معــروف شــامل طراحــی ســؤال بالینــی بــا ســاختار مناســب پیکــو PICO: P )Patient Population), I )Intervention), C)Comparison), O )Outcome) اس ت. جس تجو ب رای یافت ن بهتری ن ش واهد، ارزیاب ی منتقدان ه ش واهدبه دس ت آم ده از نظ ر اهمیــت و کاربــرد بالینــی، ترکیــب نتیجــه ارزیابــی بــا تجربیــات بالین ی و خصوصی ات منحص ر ب ه ف رد ه ر بیم ار و نهایت اً ارزیاب ی ب ه دنب ال بهکارب ردن ش واهد و ذخی ره ک ردن اطاع ات می باش د 5)(. انجمــن پرســتاران آمریــکا در ســال 2002، عملکــرد مبتنــی بــر شــواهد را بــه عنوان”فراینــد تعاملــی مــداوم بــرای اســتفاده از بهتری ن ش واهد در دس ترس ب رای ارائ ه مراقب ت” تعری ف ک رده اســت) 6(.
ب ه ط ور کل ی می ت وان گف ت پرس تاری مبتن ی ب ر ش واهد فراین د تش خیص سیس تماتیک، ارزش یابی موش کافانه و دقی ق و متعاق ب آن اشــاعه ی اســتفاده از یافتههــای تحقیــق بــرای تأثیرگــذاری بــر فعالیتهــای بالینــی اســت و تــداوم آن بــه وســیله تغییــر در اس تانداردهای مراقبت ی ش کل میگی رد ک ه باع ث ایج اد تأثی رات مثب ت در مداخ ات بالین ی می ش ود. ب ه منظ ور ب کار گی ری ای ن رویک رددر عملک رد پرس تاری بای د از آم وزش مبتن ی ب ر ش واهد ،آغ از ک رد ایج اد تح ول در برنام ه آموزش ی و تغیی رات در س اختار آن بــر اســاس پرســتاری مبتنــی بــر شــواهد بایــد مــورد توجــه خــاص قــرار گیــرد) 7, 8(. علیرغــم اینکــه از 50 ســال گذشــته تمرک ز عم ده محققی ن پرس تاری ب ر تولی د دان ش تجرب ی ب رای بهب ود عملک رد بالین ی ب وده اس ت. از ی ک ده ه گذش ته تمرک زو تاکی د ب ه س مت اس تفاده از یافتهه ای تحقی ق در عم ل ب ا ای ن هــدف کــه پرســتاری حرفــهای مبتنــی بــر شــواهد شــود، ادامــه داش ته اس ت) 2(. اگرچ ه در مت ون و مق الات علم ی ب ه ک رات در خص وص کارب رد ش واهد در عملک رد و مداخ ات مختلف پرس تاری آم ده و ت ا ح دودی ب ه موان ع و مش کات ب ه ص ورت کل ی اش اره شــده اســت ولــی همچنــان توافقــی عملیاتــی بــر ســراجرای آن وجــود نــدارد وهمچنــان ایــن رویکــرد در حــد نظــری و توصیــه باقــی مانــده اســت. دانســتن نظرپرســتاران حوزههــای مختلــف آمــوزش، درمــان و مدیریتــی در زمینــه عوامــل تســهیل کننــده و موان ع موج ود ب ر س ر راه اج رای EBN ش اید بتوان د راهگش ای ش ناخت وضعی ت موج ود از دیدگاهه ای مختل ف ب وده و ب ه دنب ال آن ت دارک راهکاره ای عملیات ی در ای ن خص وص را فراه م نمای د ،ل ذا مطالع ه حاض ر ب ا ه دف تعیی ن نظ رات پرس تاران دانش گاه عل وم پزش کی ش هر کرم ان نس بت ب ه تس هیات و موان ع عملک رد مبتن ی ب ر ش واهد در پرس تاری انج ام ش د.
روش کار
ای ن پژوه ش ی ک مطالع ه از ن وع توصیف ی – تحلیل ی اس ت ک ه ب ا ه دف تعیی ن نظ رات پرس تاران دانش گاه عل وم پزش کی ش هر کرمــان نســبت بــه عوامــل تســهیل کننــده و بازدارنــده عملکــرد مبتنــی بــر شــواهد در پرســتاری در ســال 1392 انجــام شــد .معیارهــای ورود از مطالعــه داشــتن مــدرک کارشناســی پرســتاری و داشــتن حداقــل یــک ســال ســابقه کاردر یکــی آر حوزههــای بالینــی، اموزشــی و مدیریتــی بــود.
در ایــن مطالعــه جامعــه پژوهــش متشــکل از پرســتاران بالینــی ،مدی ران پرس تاری بیمارس تانهای آموزش ی )مش غول ب ه کار در 4 بیمارس تان آموزش ی( جمعی ت تقریب اً 700 نف ر وکلی ه مدرس ین پرس تاری دانش کده پرس تاری مامای ی دانش گاه علوم پزش کی ش هر کرم ان تقریب اً 25 نف ر بودن د، نمون ه م ورد مطالع ه ب ه ب ا توج ه بــه بررســیهای صــورت گرفتــه در تحقیقــات مشــابه قبلــی) 41( مق دار 5/0 = P در نظ ر گرفت ه ش د و ب ا در نظ ر گرفت ن خط ای 4% = d، اطمین ان 95% )69/1 = z( حج م نمون ه م ورد مطالع ه
1270002239263Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

371734327

350 نف ر تعیی ن ش دکه ب ه روش نمون ه گی ری احتمال ی س اده ب ا توج ه ب ه پرسش نامه های کام ل ش ده ،300 نف ر وارد مطالع ه شــدند. اطاعــات بــا اســتفاده از ابــزار محقــق ســاخته ســنجش تس هیات و ب ا اس تناد ب ه اب زار س نجش موان ع Restas 6)( جم ع آوری ش د، متش کل از دو بخ ش اول اب زار جم ع آوری اطاع ات در زمینــه تســهیات متشــکل از 12 ســؤال کــه بــر اســاس طیــف 5 درج ه ای )از اص اً خیل ی ک م ت ا خیل ی زی اد ب ا ا ختص اص نم ره مجله آموزش پرستاری، دوره 5، شماره 2، خرداد و تیر 1395
5 ت ا 0 ب ر اس اس ب ار س ؤال( طراح ی ش ده اس ت. بخ ش دوم شــامل 24 ســؤال در زمینــه موانــع کابــرد پرســتاری مبتنــی بــر ش واهد در س ه حیط ه موان ع اجرای ی، موان ع فرهنگ ی و موان ع مه ارت، ب ر اس اس مقی اس 5 در ج ه ای لیک رث از کام اً مواف ق تــا کامــاً مخالــف مــورد مطالعــه قــرار گرفــت. روایــی ابــزار بــا اس تفاده از مناب ع معتب ر علم ی و نظ ر خواه ی از صاح ب نظ ران تعیی ن ش د. پایای ی پرسش نامه ب ا اس تفاده از آزم ون مج دد ب ه فاصل ه 10 روز انج ام ش د. ب ه ترتی ب پایای ی اب زار موان ع 97/0 = r و اب زرا تس هیات 38/0= r محاس به ش د. همچنی ن ضری ب الف ا ب ر اس اس پاس خهای نهای ی اب زار موان ع 68/0 = r و ب رای اب زار تس هیات 19/0 = r محاس به ش د. در انج ام مطالع ه ماحظ ات اخاق ی ذی ل رعای ت ش ده اس ت: کس ب مج وز تحقی ق و ک د اخــاق 191/09/K، ضمــن حفــظ محرمانــه بــودن اطاعــات ،پرسش نامه م ورد اس تفاده ب ی ن ام ب ود. پژوهش گر ب ا ارائ ه معرفی نام ه جه ت انج ام پژوه ش اق دام نم ود. واحده ای پژوه ش ب ا رضای ت آگاهان ه و در ص ورت تمای ل در مطالع ه ش رکت نمودن د و در ه ر مرحل ه از مطالع ه آزاد بودن د ک ه از مطالع ه خ ارج ش وند .ب رای دس تیابی ب ه اه داف تحقی ق، اطاع ات حاص ل از مطالع ه با اس تفاده از ج داول توزی ع فراوان ی س اده وش اخص ه ای مرک زی و پراکندگ ی گ زارش ش د. بررس ی نرم ال ب ودن توزی ع داده ه ا از آزم ون کولم و گ راف – اس میرنوف اس تفاده گردی د 50/0 < P نرم ال ب ودن توزی ع داده ه ا تأیی د ش د و بااس تفاده از آزمونه ای آمــاری پارامتریــک) t-test و ANOVA( و ضریــب همبســتگی پیرســون مــورد تجزیــه و تحلیــل قــرار گرفــت. درایــن پژوهــش س طح معن ی داری 50/0 = α در نظ ر گرفت ه ش د.
یافته ها
در ای ن مطالع ه ،300 نف ر ش رکت نمودن د ک ه ش امل 002 نفــر مؤنــث) 8/85 درصــد(، از نظــر متغیــر ســن، حداقــل 22 و حداکثــر 48 ســال بــا میانگیــن 35 و انحــراف معیــار
جدول 1: رتبهبندی موانع پرستاری مبتنی بر شواهد )مهارت علمی، اجرایی، فرهنگی( از دید واحدهای پژوهش
P میانگین± انحراف معیاررتبه فريدمنرتبه اهمیت ابعاد اصلی
P = 0/23 31/773 38/3 ± 4/5 موانع مهارت علمی
12/398 46 ± 2/2 موانع اجرايی
21/865 41 ± 1/2 موانع فرهنگی
26

5 بودن د. حداق ل س ابقه کار 1 وح د اکث ر 25 س ال ب ود ب ا میانگی ن 11 و انح راف معی ار 5/5، 216 نف ر) 7/92 درص د( متأهــل واغلــب 227 نفــر) 4/97 درصــد( دارای تحصیــات کارش ناس پرس تاری بودن د. از نظ ر س مت 209 نف ر) 7/98 درصــد( درســمت پرســتار بالینــی ،8/3)25 درصــد( نفــر پرستارآموزش ی و 22) 66 درص د( نف ر مدی ر پرس تاری بودند .
8)/50 درص د( پاس خ گوی ان ب ا واژه کار مبتن ی ب ر ش واهد آشــنا نبودنــدو) 9/67 درصــد( در ایــن خصــوص اموزشــی ندی ده بودن د) .53 درص د( از مناب ع تجرب ی اطاعات ی خ ود ،8)/26 درصــد( برنامههــا و کنفرانسهــای ضمــن خدمــت ،
20) درصــد( راهنمــا وکتــب پرســتاری و) 2/10 درصــد( از مقــالات تحقیقــی پرســتاری درکارخــود اســتفاده میکردنــد .بیش ترین تس هیل کنندهه ا مرب وط ب ه م وارد: برگ زاری دوره برگ زاری دورهه ای بازآم وزی روشه ای تحلی ل و بکارگی ری ش واهد) 7/27 درص د(، توس عه آم وزش مبتن ی ب ر ش واهد در بالی ن ب ه منظورافزای ش دان ش کارب ردی دس تیاران درزمین ه مذکــور) 7/25(، مشــارکت اســاتید و صاحــب نظــران علــم مراقب ت در بکارگی ری ش واهد جدی د) 4/25 درص د( و ایج اد فرصت هــای جســتجو و مطالعــه بیشــتر بــرای پرســتاران 1)/22 درص د( ب وده اس ت.
بیشــتر موانــع مربــوط بــه موانــع اجرایــی) 2/2 ± 46( بــود )ج دول 1(. واز جمل ه ای ن موان ع، ب ه ترتی ب ع دم دسترس ی آس ان ب ه اطاع ات پژوهش ی ب ه روز و کارآم د) 1/38 درص د( وارزش قائ ل نش دن ب رای کارب رد ش واهد پژوه ش در بالی ن و مراقبــت بیمــاران) 8/37 درصــد( از بیشــترین مــوارد ذکــر شــده بــود. رتبهبنــدی متغیرهــای موانــع پرســتاری مبتنــی ب ر ش واهدبا رتب ه فریدم ن موان ع اجرای ی 2/398 از مهمترین موان ع محس وب می ش ود. موان ع فرهنگ ی ب ا امتی از 568/1 در رتبــه دوم اهمیــت قــرار دارد و مهــارت علمــی بــا امتیــاز 1/773 نی ز کمتری ن اهمی ت را دارد ب رای بررس ی معن اداری تفــاوت رتبــه اهمیــت عاملهــا از آمــاره آزمــون Z اســتفاده ش د. مق دار معن اداری مش اهده نش د )ج دول 1(.
همچنی ن بی ن میانگی ن نم ره موان ع 2 ± 24/6 و میانگی ن نمــره تســهیات 6/5 ± 2/32 ارتبــاط معنــی دار و معکــوس آم اری 20 /0= r = -0/15 ،P وج ود داش ت. همچنی ن بی ن موان ع ب ر اس اس متغیره ای زمین های غی ر از متغی ر س ن و س ابقه کار 50/0 > P در م ورد بقی ه متغیره ا ارتب اط معن ی دار آمــاری مشــاهده نشــد. همچنیــن در مــورد تســهیات ب ر اس اس هیچک دام از متغیره ای زمین ه ای تفـاوت آم اری مش اهده نش د )ج دول 1(.
1270002239263Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:36 +0330 on Wednesday October 11th 2017


پاسخ دهید