مجله آموزش پرستاریپژوهشی

مقاله

پژوهشی

مقاله

DOI: 10.20286/jne-050211395 دوره 5، شماره 2، خرداد و تیر
1270002239263Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

تاریخ دریافت مقاله: 16/1394/9تاریخ پذیرش مقاله: 28/1394/9

واژگان کلیدی:
یافتههــا: یافتههــا نشــان داد کــه میانگیــن نمــرات پیــش آزمــون در گــروه بازخــورد کتبــی شــفاهی، درگ روه بازخ ورد کتب ی 72/2 ± 39/12 و در گ روه کنت رل 15/2 ± 34/12 ب ود. همچنی ن بی ن س ه گ روهدر ابتــدای مطالع ه اخت اف معن ی داری وج ود نداش ت )751/0 = P(، و میانگی ن پ س آزم ون در گ روهبازخــورد کتبــی شــفاهی 85/1 ± 33/20، و درگــروه بازخــورد کتبــی 48/1 ± 04/18، و در گــروه کنتــرل65/1 ± 69/15 ب ود. پ س از انج ام مداخل ه میانگی ن نم رات گروهه ا ب ا ه م اخت اف معن ی داری داش ت
.)P < (100/0
-314061333،

،

نتیجه گیــری: اســتفاده از ارزیابــی تکوینــی همــراه بــا ارائــه بازخــورد کتبــی و شــفاهی در فراگیــران میتوان د موج ب بهب ود مه ارت تفس یر گازه ای خ ون ش ریانی ش ود. بنابرای ن پیش نهاد میش ود از ارزیاب یتکوین ی هم راه ب ا ارائ ه بازخ ورد کتب ی و ش فاهی در برنامهه ای آموزش ی اس تفاده ش ود. تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاریایران محفوظ است.
آموزش مداوم بخشهــای مراقبتهــای ویــژه ســه بیمارســتان شــرکت کردنــد. نمونههــای ایــن پژوهــش بــه روش نمونــه پرستاران بخش های مراقبت ویژهگی ری در دس ترس و ب ر اس اس معیاره ای ورود انتخ اب ش دند. مه ارت تفس یر گازه ای خ ون ش ریانی تفسیر گازهای خون شریانیپرس تاران قب ل و بع د از اج رای مداخل ه آموزش ی ان دازه گی ری ش د. س پس یافتهه ا ب ا کم ک روشه ای آم اری توصیف ی و اس تنباطی توس ط ن رم اف زار SPSS نس خه 16 تجزی ه و تحلی ل ش د.

ارزیابی تکوینیبازخورد
بررسی مقایسه تأثیر دو نوع بازخورد “کتبی” و “کتبی شفاهی” در ارزیابی تکوینی بر مهارت تفسیر گازهای خون شریانی در پرستاران بخش مراقبت ویژه
ابوالفضل ادهمی باجگیران 1، مریم اسماعیلی 2، 3، *، خاطره سیلانی 2، طاهره صادقی 4
کارشناســی ارشــد مراقبتهــای ویــژه، دانشــکده پرســتاری و مامایــی، دانشــگاه علــوم پزشــکی ته ران، ته ران، ای ران
اس تادیار گ روه مراقبت ه ای وی ژه دانش کده پرس تاری و مامای ی دانش گاه عل وم پزش کی ته ران ،ته ران، ای ران
مرکز تحقیقات دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
استادیار، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
108493424169

* نویســنده مســئول: مریــم اســماعیلی، اســتایارگروه مراقبتهــای ویــژه، دانشــکده پرســتاری و مامایــی، دانشــگاه علــوم پزشــکی تهــران، تهــران، ایــران. ایمیــل: esmaeili_m@tums.ac.ir
چکیده
مقدمــه: در فرآینــد آمــوزش مــداوم، پرســتاران بــه عنــوان یکــی از مهمتریــن مخاطبــان در محیطهــای بیمارس تانی نیازمن د توس عه آم وزش و فراگی ری ب ه منظ ور ارتق اء عملک رد خ ود هس تند. پژوه ش حاض ر ب ر اس اس نی از یادگی ری مناس ب و عمی ق پرس تاران بخ ش مراقبته ای وی ژه ب ه مه ارت تفس یر گازه ای خ ون ش ریانی در مراقب ت از بیم اران بدح ال و تأثی ر ارزیاب ی تکوین ی هم راه ب ا ارائ ه بازخ ورد مناس ب در ایج اد ای ن مه ارت انج ام ش ده اس ت.
روش کار: ای ن مطالع ه ی ک پژوه ش نیم ه تجرب ی اس ت ک ه در آن ،90 نف ر از پرس تاران ش اغل ب ه کار در
مقدمه
آم وزش عال ی در دههه ای اخی ر ب ا مس ائل و چالشهای ی روب رو ش ده ک ه نی از ب ه تغیی ر و بهب ود کیفی ت آن ب ه خوب ی احس اس می شــود. دانشــجویان و دانــش آموختــگان همــواره از کیفیــت پایی ن فرآینده ای تدری س و ارزیاب ی، ناتوان ی آم وزش در جه ت یادگی ری مس تقل و فع ال، ع دم مش ارکت در فرآین د یادگی ری و همچنی ن اس تانداردهای غی ر ش فاف، ناراض ی هس تند. بط ور کل ی، رس الت و اه داف آم وزش عال ی در س ه ح وزه آم وزش، پژوه ش و خدمــات بــوده کــه بــرای ارزیابــی و بهبــود کیفیــت آمــوزش عالــی بایــد شــاخص های مربــوط بــه هــر حــوزه بــا درک رابطــه سیس تماتیک آنه ا م ورد توج ه ق رار گی رد) 1(.
1270002239263Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

از دیربــاز در نظامهــای آموزشــی، موضــوع ارزیابــی عملکــرد فراگیــران مطــرح بــوده اســت. اهمیــت ایــن پدیــده از آنجــا ناشــی میشــود کــه در نظامهــای آموزشــی، فراگیــری دانــش و مهارتهــا، امــری تدریجــی و سلســله مراتبــی پنداشــته میشــود .آن چ ه مس لم اس ت ای ن اس ت ک ه ارزیاب ی در خص وص عملک رد فراگیــران امــری تدریجــی و اجتنــاب ناپذیــر محســوب شــده و از طرف ی ارزیاب ی عملک رد تحصیل ی فراگی ران، در ی ک فرآین د خطی و م وازی، بازخوردهای ی را ب رای ایش ان فراه م میکن د ب ه نح وی کــه ایــن بازخوردهــا، عملکــرد آتــی فــرد را تحــت تأثیــر قــرار میدهــد) 2(.
در چن د س ال اخی ر، موض وع ارزیاب ی تکوین ی، ب ه عن وان یک ی از دغدغههــای دســت انــدرکاران امــر آمــوزش در آمــده اســت. در ایــن کــه انجــام ارزیابــی مســتمر امــری ضــروری اســت، جــای شــک و شــبهه ای وجــود نــدارد لــذا چنیــن بــه نظــر میآیــد کــه ارزیابــی تکوینــی، از فرآینــد عملکــردی، رفتــاری و اصاحــی بیش تری برخ وردار اس ت و ق ادر اس ت رون د تحصیل ی فراگی ران را در مس یری معی ن و از پی ش تعیی ن ش ده ب ه پی ش بب رد) 3(. ارزیاب ی تکوین ی مقول ه مهم ی در آم وزش فراگی ران اس ت چراک ه میتوانــد بــا ارائــه بازخــورد حــاوی اطاعــات مفیــد، کــه بیانگــر چگونگ ی انج ام کار اس ت، اطاع ات مناس بی در اختی ار فراگی ران قراردهــد تــا بــا توجــه بــه آن بتواننــد پیشــرفت خــود را بررســی کنن د) 4(. در همی ن راس تا بازخ ورد یک ی از قس مت های حیات ی آم وزش و یادگی ری اس ت ک ه اگ ر بط ور صحی ح و مناس ب ارائ ه شــود بــه ایجــاد خاقیــت و پیشــرفت فراگیــر، کمــک میکنــد و ب ه عن وان یک ی از اج زای اولی ه در ارزیاب ی تکوین ی در نظرگرفت ه شــده و از جملــه فاکتورهایــی اســت کــه بیشــترین تأثیــر را در یادگیــری دارد) 5(.
در فرآین د آم وزش م داوم، پرس تاران ب ه عن وان یک ی از مهمتری ن مخاطبــان در محیطهــای بیمارســتانی محســوب می شــوند. در ایــن بیــن پرســتاران بخشهــای تخصصــی ) مراقبتهــای ویــژه( ع اوه ب ر انج ام مراقب ت م ورد نی از بیم ار، وظیف ه ایج اد امنی ت ،برقــراری ارتبــاط و نظــم مناســب و هماهنگــی مــورد لــزوم همــه اعض اء گ روه درم ان را نی ز ب ه عه ده دارن د. ازجمل ه مهارتهای ی کــه پرســتاران بخشهــای مراقبــت ویــژه می بایســت دارا باشــند ،مانیتورین گ دقی ق و مس تمر بیم ار، کن ار ه م ق راردادن اطاع ات پیچی ده و تجزی ه و تحلی ل دادهه ا، پی ش بین ی ع وارض احتمال ی ،تصمی م گی ری، اج را و ارزیاب ی مداخ ات ب ه منظ ور ب ه حداق ل رس اندن ع وارض جانب ی و افزای ش س رعت و کیفی ت بهبود ش رایط بیم ار می باش د. ام روزه ل زوم ای ن ن وع مراقبته ا در بخشه ای مراقبــت ویــژه، بــا پیشــرفت تکنولــوژی تغییرکــرده اســت و یــک تن وع و تغیی ر ب زرگ را در انج ام وظای ف پرس تاران ای ن بخشه ا بوج ود آورده اس ت ک ه ب ر اس اس آن انج ام پروس یجرهای خ اص نظی ر تفس یر آزمایش ات و مه ارت تجوی ز بعض ی داروه ا ک ه قب اً توســط پزشــک انجــام می شــد، برعهــده پرســتاران بخشهــای مراقب ت وی ژه قرارگرفت ه اس ت) 6(.
یک ی از وظای ف پرس تار در بخ ش مراقبته ای وی ژه آن اس ت ک ه دان ش خ ود را در ارتب اط ب ا پیچیدگیه ای مراقب ت از بیم ار، کام ل کن د. یک ی از دانشه ای م ورد نی از پرس تاران در مدیری ت ش رایط بیمــاران بــد حــال در بخشهــای مراقبــت ویــژه مهــارت تفســیر گازه ای خ ون ش ریانی و اج رای مداخل ه مناس ب متعاق ب آن اس ت )7(. تفس یر اخت الات اس ید و ب از در درم ان بیم اران بدح ال، ب ه لحــاظ ارائــه اطاعــات حیاتــی در مــورد پاتولــوژی بوجــود آمــدن اختــال، میــزان تطابــق مکانیســمهای جبرانــی بــدن و همچنیــن چگونگ ی پاس خ ب دن ب ه درم ان، حائ ز اهمی ت اس ت) 8(.
نتایــج مطالعــات مختلــف اهمیــت ارزیابــی تکوینــی در فراینــد آمــوزش را نشــان میدهــد) 11-9(. نتایــج مطالعــه Duers& Brown 2009)( نشــان داد کــه ارائــه بازخــورد کتبــی در دانشــجویان کارشناســی از کمیــت و کیفیــت کافــی بــرای رضایتمن دی و یادگی ری آنه ا برخ وردار نیس ت) 12(. همچنی ن نتای ج مطالع ات ب ه اهمی ت بح ث و تب ادل نظ ر ش فاهی و فع ال بــا فراگیــران اشــاره میکننــد) 13, 14(. لــذا بــا توجــه بــه ایــن ک ه مطالع ه جام ع و کامل ی در زمین ه کارب رد ان واع بازخ ورد در ارزیاب ی تکوین ی در جری ان برنامهه ای آم وزش م داوم پرس تاران انج ام نش ده اس ت و ب ا در نظ ر گرفت ن جای گاه آم وزش م داوم در توس عه دان ش پرس تاران، پژوه ش حاض ر ب ر اس اس نی از یادگی ری مناس ب و عمی ق پرس تاران بخ ش مراقبته ای وی ژه ب ه مه ارت تفســیر گازهــای خــون شــریانی در مراقبــت از بیمــاران بدحــال و تأثی ر ارزیاب ی تکوین ی هم راه ب ا ارائ ه بازخ ورد مناس ب درایج اد ای ن مه ارت، انج ام ش د.
روش کار
ای ن پژوه ش ی ک مطالع ه نیم ه تجرب ی اس ت ک ه در آن تأثی ر ارائــه دو نــوع بازخــورد در ارزیابــی تکوینــی بــر مهــارت تفســیر گازهــای خــون شــریانی در پرســتاران بخشهــای مراقبــت ویــژه بیمارســتان عرفــان بعنــوان گــروه آزمــون ارزیابــی تکوینــی بــا بازخ ورد کتب ی و ش فاهی، بیمارس تان مح ب بعن وان گ روه ارزیابی تکوین ی ب ا بازخ ورد کتب ی و بیمارس تان بهم ن ب ه عن وان گ روه کنت رل م ورد بررس ی قرارگرفت ه اس ت.
جامع ه پژوه ش ای ن مطالع ه 90 نف ر از پرس تاران ش اغل ب ه کار در بخش هــای مراقبت هــای ویــژه در بیمارســتان های عرفــان ،محــب و بهمــن بودنــد کــه جــز بیمارســتان های خصوصــی شــهر ته ران و تح ت پوش ش دانش گاه عل وم پزش کی ای ران می باش ند. نمون ه گی ری ب ه روش در دس ترس و ب ر اس اس معیاره ای ورود انجــام گردیــد. ایــن مطالعــه در ســال 1393 و 94 انجــام شــده اس ت. تمای ل ب ه ش رکت در مطالع ه، اش تغال ب ه کار در یک ی از بخشه ای مراقب ت وی ژه، پرس تاران ب ا س ابقه کار بالین ی کمت ر از 5 س ال و ع دم حض ور قبل ی ی ا همزمان در دوره اموزش ی تفس یر گازه ای خ ون ش ریانی از جمل ه معیاره ای ورود ب ه مطالع ه بودن د .ب ه منظ ور ع دم تداخ ل و ارتب اط نمونهه ا ب ا ه م، نمون ه گی ری در س ه بیمارس تان ب ه ص ورت جداگان ه انج ام ش د. فرم ول حج م نمون ه در زی ر آورده ش ده اس ت.
(zα+zβ)σ2
n=2


 µ2 −µ1 
108493-1137749

روش اج را ب ه ای ن ص ورت ب ود ک ه ابت دا ی ک پی ش آزم ون از ه ر س ه گ روه پرس تاران بعم ل آم د. پی ش آزم ون ب ه ص ورت آزم ون چه ار جواب ی و ط رح چن د نمون ه آزمای ش گازه ای خ ون شــریانی بــرای تفســیر بــود. ســؤالات بــر اســاس اســتانداردهای طراحــی ســئوالات چهارجوابــی، تهیــه شــد کــه منطبــق بــر محتــوای تدریــس شــده و براســاس اهــداف آموزشــی بــود و اعتب ار محت وای آن توس ط ده نف ر از اعض ای گ روه مراقب ت وی ژه دانش گاه عل وم پزش کی ته ران تأیی د ش ده ب ود. روای ی س ؤالات نی ز ب ا آزم ون- بازآزم ون ده نف ر از پرس تاران محاس به گردی د )98/0 = r(. س پس در ه ر بیمارس تان اف راد واج د ش رایط ک ه تمای ل ب ه ش رکت در مطالع ه را داشـتند، بع د از اخ ذ رضای ت نامــه آگاهانــه وارد دوره آموزشــی تفســیرگازهای خــون شــریانی ش دند. آم وزش ب ه ص ورت حض وری و ب ه روش س خنرانی هم راه ب ا نمای ش اس ایدها ب ود و در ه ر س ه بیمارس تان توس ط ی ک مــدرس و بــه یــک روش و بــر اســاس محتــوای ثابــت و مشــابه ،انج ام گرف ت. دوره آموزش ی، چه ار هفت ه و هفت ه ای ی ک جلس ه یــک و نیــم ســاعته بــه طــول انجامیــد. مباحــث دوره آمــوزش عب ارت بودن د از: فیزیول وژی تع ادل اس ید و ب از، مبان ی گازه ای خــون شــریانی، عائــم و انــواع اختــالات اســیدوز و آلکالــوز و علــل بوجــود آمــدن آن و همچنیــن چگونگــی تفســیرگازهای خ ون ش ریانی. درگ روه کنت رل )ب دون ارزیاب ی تکوین ی( فق ط آم وزش داده ش د. درگ روه گ روه ارزیاب ی تکوین ی ب ا بازخ ورد کتب ی و ش فاهی قب ل از ه ر جلس ه آموزش ی، ی ک آزم ون کتب ی از مباح ث تدری س ش ده در جلس ه قب ل، برگ زار گردی د و بع د از تصحی ح برگه ه ا، ضم ن اینکـه م وارد غل ط مش خص گردی د و پاســخ صحیــح آنهــا عامــت زده شــد، توضیحــات ضــروری در خص وص پاس خ صحی ح و پیش نهاداتی ب رای مراجع ه ب ه مبح ث مربوط ه و مطالع ه بیش تر، ارائ ه گردی د و همچنی ن ب ه ص ورت ش فاهی، در خص وص اش تباهات ش رکت کنن دگان بح ث ش د و بازخ ورد ش فاهی ب ه آنه ا داده ش د. در گ روه ارزیاب ی تکوین ی ب ا بازخ ورد کتب ی قب ل ازه ر جلس ه آموزش ی، ی ک آزم ون کتب ی از مباحــث تدریــس شــده در جلســه قبــل، برگــزار شــد و بعــد از تصحیــح برگه هــا، تنهــا مــوارد غلــط مشــخص شــد و پاســخ صحیــح عامــت زده و بــه شــرکت کننــدگان عــودت داده شــد. در انتهــای کل دوره آموزشــی، از هــر ســه گــروه پــس آزمــون نهای ی ب ه ص ورت س ئوالات چه ار جواب ی و ط رح چن د نمون ه ادهمی باجگیران و همکاران
آزمای ش گازه ای خ ون ش ریانی جه ت تفس یر، ب ه عم ل آم د و نهایتــاً پاســخ های ســه گــروه در آزمون هــای تکوینــی و پیــش آزمــون و پــس آزمــون مــورد تجزیــه و تحلیــل قرارگرفــت. ایــن مطالع ه در کمیت ه اخ اق دانش گاه عل وم پزش کی ته ران ب ا ک د 9011449002 تصویــب شــده اســت و در آن از کلیــه مشــارکت کننــدگان رضایــت نامــه کتبــی جهــت شــرکت در مطالعــه اخــذ ش ده اس ت جه ت تجزی ه و تحلی ل داده ه ا از ن رم اف زار SPSS ورژن 16 و آمــار توصیفــی و اســتنباطی اســتفاده شــد. در ایــن مطالعــه نمــرات دارای توزیــع نرمــال بــوده و امــکان اســتفاده از آزمون هــای پارامتریــک فراهــم بــوده اســت. جهــت تجزیــه و تحلی ل داده ه ا از آزم ون کای اس کوئر، آنالی ز واریان س و آزم ون تعقیب ی اس تفاده ش د. تم ام آنالیزه ای آم اری در س طح معنـی داری 05/0 صــورت گرفــت.
یافتهها
09720035

1270002239263Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017


پاسخ دهید