به نام خداوند جان و خردمجله آموزش پرستاری
فصلنامه علمی – پژوهشی انجمن علمی پرستاری ایران
دوره چهارم – شماره 4 )پیاپی 14( – زمستان 1394
صاحب امتیاز: انجمن علمی پرستاری ایران
مدیر مسؤول: دکتر فاطمه الحانی
سردبیر: دکتر فاطمه الحانی
معاون سردبیر: دکتر آذر طل
شماره پروانه انتشار: 94/4823 مورخ 20/2/91
شماره بینالمللی منبع: 3812-2322
شماره بینالمللی نشریه الکترونیکی: 8244-2232 e-ISSN
شورای نویسندگان )به ترتیب حروف الفبا:(
دکتر محمد اسماعیل پور بندبني، استادیار دانشكده پرستاري و پیراپزشكي گیلان
دکتر فاطمه الحاني، دانشیار گروه پرستاري دانشگاه تربیت مدرس
دکتر منیر انوشه، دانشیار گروه پرستاري دانشگاه تربیت مدرس
دکتر زهره پارسا یكتا، استاد دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دکتر حمید پیروي، دانشیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي ایران
دکتر محمدعلي چراغي، دانشیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دکتر محمدعلي حسیني، دانشیار دانشگاه علوم بهزیستي و توانبخشي
دکتر سیده فاطمه حق دوست اسكویي، استاد دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي ایران
دکتر محمدرضا حیدري، استادیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه شاهد
دکتر ناهید دهقان نیري، استاد دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي تهران
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

دکتر ناهید رژه، دانشیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه شاهد
دکتر سادات سیدباقر مداح، استادیار دانشگاه علوم بهزیستي و توانبخشي
دکتر نعیمه سیدفاطمي، دانشیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي ایران
دکتر آذر طل، دکتراي آموزش بهداشت و ارتقاي سلامت دانشگاه علوم پزشكي تهران
دکتر عباس عبادي، دانشیار دانشكده پرستاري دانشگاه علوم پزشكي بقیه الله
دکتر عباس عباس زاده، استاد دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي شهید بهشتي
دکتر شهرزاد غیاثوندیان، استادیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دکتر علي فخرموحدي، استادیار دانشكده پرستاري و پیراپزشكي سمنان
دکتر مسعود فلاحي خشكناب، دانشیار دانشگاه علوم بهزیستي و توانبخشي
دکتر انوشیروان کاظم نژاد، استاد گروه آمار زیستي دانشگاه تربیت مدرس
دکتر عیسي محمدي، دانشیار گروه پرستاري دانشگاه تربیت مدرس
دکتر ندا مهرداد، استادیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي ایران
دکتر حسن ناوي پور، استادیار گروه پرستاري دانشگاه تربیت مدرس
دکتر علیرضا نیكبخت نصرآبادي، استاد دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دکتر مجتبي ویس مرادي، استادیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دکتر مجیده هروي، استادیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه شاهد
دکتر فریده یغمایي، دانشیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي شهید بهشتي
ویراستار انگلیسي: علیرضا قریب
ویراستار فارسي: دکتر فاطمه الحانی
حروفچیني و صفحه آرایي: اکرم پورولی
طراح جلد: اکرم پورولی
ناشر: انجمن علمي پرستاري ایران
نشاني: تهران – میدان توحید – دانشكده پرستاري و مامایي تهران
-103817-8368255

كدپستي: 1419733171، صندوق پستي: 14195/398 ، تلفن و نمابر: 66592535
e-mail: info@jne.ir , Website: http://jne.ir
بررسی مقایسه ای عزت نفس در دانشجویان پرستاری و مامایی دانشگاه آزاد اسلامی رشت و همبستگی آن با موفقیت تحصیلی

شیوا علیزاده 1، *آسیه نمازی2، سبحانه کوچک زاده طالمی3
1-دانشجوی دکترای بهداشت باروری، عضو هیئت علمی گروه مامایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت، رشت، ایران .
کارشناس ارشد مامایی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت، رشت، ایران )نویسنده مسؤول(
anamazi55@yahoo.com :پست الکترونیکی
کارشناس ارشد پرستاری، عضو هیئت علمی گروه پرستاری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت، رشت، ایران.

نشریه آموزش پرستاری دوره 4 شماره 4 زمستان 1394 17-25
چکیده
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

مقدمه: عزت نفس یكی از مهمترین عوامل مؤثر در رشد مطلوب شخصیت انسان بوده و به احساس فرد نسبت به ارزشمندی و تأیید او نسبت به خودش گفته می شود. یكی از مهمترین اهداف آموزشی، موفقیت تحصیلی دانشجویان است. مطالعه حاضر با هدف مقایسه عزت نفس در دانشجویان مامایی و پرستاری دانشگاه آزاد رشت و همبستگی آن با موفقیت تحصیلی در آنها انجام شد.
روش: این مطالعه تحلیلی به روش سرشماری بر روی 473 دانشجوی پرستاری و مامایی مشغول به تحصیل در دانشگاه آزاد اسلامی رشت در نیمسال دوم 91-92 انجام شد. اطلاعات با استفاده از پرسشنامه ای مشتمل بر دو قسمت: مشخصات فردی و پرسشنامه عزت نفس کوپراسمیت جمع آوری و موفقیت تحصیلی با معدل نیمسال قبل اندازه گیری شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار آماری /spss22ver و آمار توصیفی )میانگین و انحراف معیار( و تحلیلی )همبستگی پیرسون و آزمون تی مستقل( استفاده شد.
یافته ها: نتایج نشان داد که میانگین و انحراف معیار نمره عزت نفس دانشجویان مامایی و پرستاری به ترتیب : 54/4 ± 94/32 و
-100642-2315797

34/4 ± 85/32 بود. بین میانگین نمره عزت نفس دانشجویان پرستاری و مامایی اختلاف آماری معنی دار وجود نداشت) 82/0=p( همچنین بین نمره معدل دانشجویان دو گروه پرستاری و مامایی با نمره عزت نفس شان نیز همبستگی آماری معنی داری مشاهده نشد) .82/0 =p( نتیجه گیری: با توجه به نتایج، اکثریت دانشجویان دارای سطح عزت نفس بالا بودند. به نظر می رسد توجه به این مفهوم برای ارتقاء بهداشت روانی و به تبع آن موفقیت تحصیلی در دانشجویان از اهمیت بسیاری برخوردار باشد، لذا توسعه برنامه های آموزشی دانشگاه در تمام ابعاد عزت نفس و لزوم ارتقاء آن در دانشجویان ضروری است.
كلید واژه ها: عزت نفس، دانشجوی پرستاری، دانشجوی مامایی، موفقیت تحصیلی.
تاریخ دریافت: 92/4/3931 تاریخ پذیرش: 9/9/1394
مقدمه

ادراک و احساس هر فرد در مورد خودش بطور کلی تحت عنوان خودپنداره) self-concept( یا عزت نفس) selfesteem( شناخته می شود) 1(. شكل گیری و ارتقای عزت نفس از زمان کودکی تا لحظه مرگ، مهمترین مسئله سلامت روانی و اجتماعی انسان است. باورها و ارزشیابی هایی که نسبت به خود در ذهن می پرورانیم، تعیین می کند که ما چه کسی هستیم، توان انجام چه کاری را داریم و چه کسی خواهیم شد. این افكار، فشارهای داخلی نیرومندی هستند که با ایجاد یک نیروی هدایت کننده، انسان را در سراسر زندگی به سوی رشد و تكامل پیش می برند) 2( کوپراسمیت 1967)( چهار عامل را برای رشد عزت نفس مؤثر می داند: اولین عامل که مقدم بر تمام عوامل است، میزان احترام، پذیرش و علاقه مندی است که فرد دریافت می کند. دومین عامل، تجربه ها و موفقیت هایمان در زندگی، سومین عامل ارزشها و انتظاراتی است که بر مبنای آن تجربه ها را تفسیر می کنیم و چهارمین عامل ،چگونگی پاسخ فرد به از دست دادن ارزش است) 3( می توان گفت که عزت نفس زائیده زندگی اجتماعی و ارزشهای آن است و در تعالی فعالیتهای روزانه انسان به نوعی جلوه گر بوده و از مهمترین جنبه های شخصیت و ویژگیهای رفتاری انسان به شمار می رود 4)، 5(. در واقع ارزشیابی شخصی از خویشتن، قطعی ترین عامل در رشد روانی است. تصوری که فرد از خود دارد، بطور ضمنی در همه واکنش های ارزشی او تجلی می یابد. بطور کلی وقتی میزان عزت نفس بالا باشد، شخص فعالیت خود را افزایش داده، توانایی خود را در مواجهه با مشكلات و انجام وظایف متحول کرده و خویش را در سطح مطلوب و بالایی ارزیابی می کند) 6(. با افزایش عزت نفس، احساس توانمندی و ارزشمندی در فرد به وجود می آید و تغییرات مثبتی همچون پیشرفت تحصیلی، افزایش تلاش برای کسب موفقیت، داشتن اعتماد به نفس بالا، بلند همت بودن و تمایل به داشتن سلامت بهتر در فرد پدیدار می شود) 8(. Bertucci و همكاران در طی مطالعه ای گزارش کردند که افرادی که از عزت نفس بالاتری برخوردار هستند در مقایسه با اشخاص با عزت نفس کم، در برابر مسایل و مشكلات مقاومت بیشتری داشته، احتمال موفقیت آنها هم بیشتر است) 9(. از طرف دیگر، عزت نفس به عنوان یكی از عوامل مؤثر بر برایندهای یادگیری شناخته شده است. نادری و شریر در پژوهشی که در سال 2009 بر روی دانشجویان ایرانی دانشگاه های مالزی انجام دادند اظهار داشتند، افرادی که از عزت نفس بالاتری برخوردار باشند موفقیتهای بیشتری در امور تحصیلی خود نشان می دهند) 10(. به نقل از کمالی صاحب نظران دیگری وجود دارند که رابطه ی مستقیم بین این دو متغیر را مورد تردید قرار داده، معتقدند عزت نفس بالا تاثیر مهمی بر عملكرد تحصیلی فرد نداشته اما عزت نفس پایین تأثیر بازدارنده ای بر پشتكار و عملكرد تحصیلی او دارد) 6(. Trautwein و همكارانش در یک آزمایش طولی دقیق برای تعیین روابط متقابل میان عزت نفس، خودپنداره و پیشرفت تحصیلی بر روی یک نمونه بزرگ از شرق و غرب آلمان که روی دانش آموزان کلاس هفتم انجام گرفت، دریافتند که خودپنداره به طور قابل توجهی پیش بینی کننده دستاورد بعدی و پیش بینی کننده موفقیت است. اما، ارتباط دو طرفه بین عزت نفس و پیشرفت تحصیلی مشاهده نشد) 11(.
با این وجود، تأثیر مستقیم اعتماد به نفس بر عملكرد تحصیلی همچنان مبهم باقی مانده است و تحقیقات طولی بیشتری برای کمک به درک و فهم ارتباط بین این دو متغیر مورد نیاز است) 21(.
در این میان یكی از دورانهای پرتنش زندگی برای افراد ،دوران دانشجویی است. زندگی در خوابگاه دانشجویی، ارزیابی دانشجو توسط اساتید و تلاش مستمر آنها برای رسیدن به اهداف خود، از مواردی است که در بین قشر غیر دانشجو هرگز مشاهدهنمی شود) 13(. یكی از مهمترین دغدغه های اساتید، مسئولین دانشگاه ها و خانواده های دانشجویان، موفقیت در تحصیل و جلوگیری از افت تحصیلی آنها است چرا که افت تحصیلی تأثیر به سزایی در سرنوشت فرد داشته و هزینه ی گزافی به خانواده و جامعه تحمیل می کند) 6(. در این میان، گروه علوم پزشكی به ویژه پرستاری و مامایی از مشاغل پر استرس جامعه محسوب می شوند 14)(. پرستاري حرفه اي است که اشتغال در آن نیازمند برخورداري از سطوح مطلوب سلامت رواني مي باشد. نتایج به دست آمده از مطالعات نشان مي دهد وضعیت سلامت رواني دانشجویان نه تنها تحصیل و زندگي روزمره، بلكه کیفیت عملكرد حرفه اي آنها در آینده و باقي ماندن آنان در حرفه پرستاري را متأثر از خویش خواهد ساخت .
بنابراین، شناسایي عواملي که سلامت روان را تحت الشعاع قرار مي دهند، از اهمیت ویژه اي برخوردار مي باشد) 7(.
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

مطالعه پیروی و همكاران بر روی دانشجویان پرستاری دانشگاه های علوم پزشكی تهران، نشان داد میانگن نمره عزت نفس در دانشجویان دختر 8/7± 7/36 بود و دانشجویان ترم هشتم
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

بیشترین میانگین نمره عزت نفس را کسب کردند. هر چند آزمونهای آماری ارتباط معنی داری را بین ترم تحصیلی دانشجویان و میانگین نمره عزت نفس در آنان نشان نداد. در این بررسی بین میانگین معدل دانشجویان و میانگین نمره عزت نفس ارتباط آماری معنی دار مشاهده شد) 51(.
در مطالعه کمالی و همكاران بر روی دانشجویان پرستاری و مامایی زنجان، نتایج حاکی از آن بود که میانگین نمره عزت نفس در دانشجویان مامایی) 34/7± 50/28( بالاتر از دانشجویان پرستاری 7/23)± 87/26( است. هچنین همبستگی مثبت و معنی داری بین عزت نفس و پیشرفت تحصیلی دانشجویان وجود دارد) 6(.
از آنجایی که رشته های پرستاری و مامایی جزء رشته های پر استرس محسوب می شود که دانشجویان علاوه بر تنش های محیط آموزشی، در معرض استرسهای محیط بالینی نیز قرار می گیرند، این موضوع می تواند باعث ایجاد مشكلاتی چون افت تحصیلی و بروز اختلالات جسمی و روحی گردد. با توجه به نقش عزت نفس به عنوان یک تعدیل کننده استرس، افراد برخوردار از عزت نفس بالاتر ،در موقعیتهای استرس زا، احساس خودارزشمندی بالاتر داشته، لذا این احساس مانند یک حائل آنها را از تأثیرات سوء استرس مصون خواهد داشت. یكي از ابعاد مهم آموزش پرستاري و مامایی توسعه مهارت هاي غیر شناختي مانند عزت نفس و مفهوم خود دانشجویان در محیط دانشگاهي است. ساختار چند بعدي عزت نفس ناشي از عقاید فرد در مورد کلیه صفات و ویژگي هاي خود بوده که مي تواند متأثر از متغیرهاي دروني و بیروني، از جمله مشخصات فردي دچار نوسان گردد) 51(.
با توجه به اهمیت موضوع عزت نفس و تأثیری که بر روی سلامت افراد دارد، و با ذکر این نكته که مطالعه مشابه بر روی دانشجویان پرستاری و مامایی گیلان انجام نگرفته و وضعیت این مولفه در گروه های فوق الذکر برای ما مشخص نیست تا اقدامات لازم در این زمینه انجام گیرد، لذا ضرورت انجام چنین مطالعه ای با هدف مقایسه عزت نفس در دانشجویان مامایی و پرستاری دانشگاه آزاد اسلامی رشت و همبستگی آن با موفقیت تحصیلی در آنان احساس شد.

روش مطالعه


پاسخ دهید