به نام خداوند جان و خردمجله آموزش پرستاری
فصلنامه علمی – پژوهشی انجمن علمی پرستاری ایران
دوره چهارم – شماره 4 )پیاپی 14( – زمستان 1394
صاحب امتیاز: انجمن علمی پرستاری ایران
مدیر مسؤول: دکتر فاطمه الحانی
سردبیر: دکتر فاطمه الحانی
معاون سردبیر: دکتر آذر طل
شماره پروانه انتشار: 94/4823 مورخ 20/2/91
شماره بینالمللی منبع: 3812-2322
شماره بینالمللی نشریه الکترونیکی: 8244-2232 e-ISSN
شورای نویسندگان )به ترتیب حروف الفبا:(
دکتر محمد اسماعیل پور بندبني، استادیار دانشكده پرستاري و پیراپزشكي گیلان
دکتر فاطمه الحاني، دانشیار گروه پرستاري دانشگاه تربیت مدرس
دکتر منیر انوشه، دانشیار گروه پرستاري دانشگاه تربیت مدرس
دکتر زهره پارسا یكتا، استاد دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دکتر حمید پیروي، دانشیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي ایران
دکتر محمدعلي چراغي، دانشیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دکتر محمدعلي حسیني، دانشیار دانشگاه علوم بهزیستي و توانبخشي
دکتر سیده فاطمه حق دوست اسكویي، استاد دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي ایران
دکتر محمدرضا حیدري، استادیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه شاهد
دکتر ناهید دهقان نیري، استاد دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي تهران
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

دکتر ناهید رژه، دانشیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه شاهد
دکتر سادات سیدباقر مداح، استادیار دانشگاه علوم بهزیستي و توانبخشي
دکتر نعیمه سیدفاطمي، دانشیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي ایران
دکتر آذر طل، دکتراي آموزش بهداشت و ارتقاي سلامت دانشگاه علوم پزشكي تهران
دکتر عباس عبادي، دانشیار دانشكده پرستاري دانشگاه علوم پزشكي بقیه الله
دکتر عباس عباس زاده، استاد دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي شهید بهشتي
دکتر شهرزاد غیاثوندیان، استادیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دکتر علي فخرموحدي، استادیار دانشكده پرستاري و پیراپزشكي سمنان
دکتر مسعود فلاحي خشكناب، دانشیار دانشگاه علوم بهزیستي و توانبخشي
دکتر انوشیروان کاظم نژاد، استاد گروه آمار زیستي دانشگاه تربیت مدرس
دکتر عیسي محمدي، دانشیار گروه پرستاري دانشگاه تربیت مدرس
دکتر ندا مهرداد، استادیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي ایران
دکتر حسن ناوي پور، استادیار گروه پرستاري دانشگاه تربیت مدرس
دکتر علیرضا نیكبخت نصرآبادي، استاد دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دکتر مجتبي ویس مرادي، استادیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي تهران
دکتر مجیده هروي، استادیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه شاهد
دکتر فریده یغمایي، دانشیار دانشكده پرستاري و مامایي دانشگاه علوم پزشكي شهید بهشتي
ویراستار انگلیسي: علیرضا قریب
ویراستار فارسي: دکتر فاطمه الحانی
حروفچیني و صفحه آرایي: اکرم پورولی
طراح جلد: اکرم پورولی
ناشر: انجمن علمي پرستاري ایران
نشاني: تهران – میدان توحید – دانشكده پرستاري و مامایي تهران
-103411-8368255

كدپستي: 1419733171، صندوق پستي: 14195/398 ، تلفن و نمابر: 66592535
e-mail: info@jne.ir , Website: http://jne.ir
بررسی تأثیر آموزش اصول اخلاق پرستاری بر قضاوت اخلاقی پرستاران
امیر عزیزی1، محمدعلی سپهوندی2، * جواد محمدی3
دانشجوی دکتری تخصصی روانشناسی عمومی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.
استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.
دانشجوی دکتری تخصصی روانشناسی عمومی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران )نویسنده مسؤول(
javad.m60@gmail.com :پست الکترونیکی

نشریه آموزش پرستاری دوره 4 شماره 4 زمستان 1394 1-8
چکیده
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

مقدمه: قضاوت نسبت به مسائل اخلاقی یكی از معیارهای صلاحیت حرفهای پرستاران محسوب میشود. ترویج اصول عملكرد حرفهای از طریق تأکید بر مبانی اخلاقی یكی از روشهای تقویت تصمیمگیری اخلاقی پرستاران به شمار میآید؛ به همین منظور پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش اصول اخلاق پرستاری بر قضاوت اخلاقی پرستاران انجام شد.
-100236-1140474

روش: پژوهش حاضر از نوع نیمه تجربی )طرح پیشآزمون و پسآزمون با گروه کنترل( میباشد. نمونه آماری پژوهش شامل 03 پرستار بود که از میان پرستاران یكی از بیمارستانهای شهر تبریز در سال 1393 به روش نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند و پس از انجام آزمون قضاوت اخلاقی به طور تصادفی در دو گروه آزمایشی و کنترل) 15 نفر برای هر گروه( قرار گرفتند. بعد از اتمام دوره 4 جلسهای ) هفتهای یک جلسه گروهی 90 دقیقهای به مدت یک ماه( آموزش اصول اخلاق پرستاری در گروه آزمایشی، به منظور سنجش متغیر وابسته ،مجدداً آزمون قضاوت اخلاقی به عنوان پسآزمون در هر دو گروه اجرا شد. سپس دادههای جمعآوری شده با استفاده از آزمون آماری تحلیل کواریانس در نرمافزار SPSS نسخه 20 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافتهها: نتایج آزمون تحلیل کواریانس نشان داد که پس از اجرای مداخله، کاهش معناداری در میانگین نمرات قضاوت اخلاقی در گروه آزمایش مشاهده شده است) 530/0= P(؛ به طوری که آموزش اصول اخلاق پرستاری در حد معناداری قضاوت اخلاقی پرستاران در گروه آزمایشی را ارتقاء بخشیده است.
نتیجهگیری: آموزش اصول اخلاق پرستاری ممكن است باعث افزایش قضاوت اخلاقی پرستاران گردد؛ بنابراین این مداخله به عنوان برنامهای موثر در ارتقای قضاوت اخلاقی کاربرد دارد و می توان با اجراي آن به بهبود صلاحیت حرفهای پرستاران کمک کرد.
كلید واژهها: آموزش، اخلاق، قضاوت، پرستاران.
تاریخ دریافت: 01/7/4931 تاریخ پذیرش: 16/9/1394
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

مقدمه

پرستاران بزرگترین گروههای ارائه دهنده خدمات در سیستم درمانی بوده و دارای نیروی بالقوه قابل توجهی هستند که میتواند بر کیفیت مراقبتهای بهداشتی تأثیر بگذارند و کیفیت پرستاری مستقیماً بر روی بازده سیستم سلامت تأثیر میگذارد) 1(. قضاوت نسبت به مسائل اخلاقی یكی از معیارهای صلاحیت حرفهای پرستاران محسوب میشود، به طوری که رعایت موازین اخلاقی عاملی مؤثر برای بهتر شدن عملكرد پرستاران در ارائه مراقبت با کیفیت مطلوب خواهد بود) 2(؛ بنابراین پرستاران نیازمند کاربرد مؤثر اخلاق، مهارتهای استدلال، قضاوت اخلاقی و درک و تجزیه و تحلیل برای توسعه اخلاق هستند) 3(. تا با شناسایی موانع اخلاقی و تصمیمگیری مناسب اخلاقی، شرایط را برای احساس رضایت ،افزایش انگیزه و احساس شایستگی در خود و بیمار فراهم آوردند) 4(.
پرستاران ًمعمولا در عمل با مسائل اخلاقی چالشبرانگیزی مواجه میشوند و این امر تصمیمگیری را برای آنها سخت میکند 5)(. آنها از نظر اخلاقی مسئول بوده و باید در برابر رفتارهای خود پاسخگو باشند) 6(. مراقبت از بیمار یک مفهوم مهم و در واقع هنر حرفه پرستاری محسوب میشود و نیاز به توانایی فردی، اجتماعی ،اخلاقی و روحی پرستار دارد که بتواند مراقبتهای مطلوب و اخلاقی ارائه دهد) 7(.
با توجه به اینكه مسائل اخلاقی در جوامع پزشكی مطرح است، بسیاری از دانشگاهها در سراسر دنیا، برنامههای اخلاقی برای پرستاران و دانشجویان پرستاری درنظر میگیرند. در برخی کشورها اصول اخلاقی مدونی وجود دارد که پرستاران در تصمیم گیریهای بالینی از آن پیروی میکنند) 8(. در کشور ما در دوره آموزش پرستاری، واحد مشخصی تحت عنوان اخلاق پرستاری وجود ندارد و دانشجویان پرستاری در طول دوره آموزشی خود، به طور جسته و گریخته و به عنوان زیر مجموعه برخی واحدهای درسی با مفاهیم اخلاقی آشنا میشوند) 9(.
بنابراین، برای رسیدن به شناختی عمیق نسبت به اصول اخلاقی پرستاری ابتدا باید تعریفی علمی و دقیق از مولفه قضاوت اخلاقی حاصل آید تا به این طریق بتوان اقدامهای کاربردی و پیشگیرانه در جهت تقویت تصمیمگیری اخلاقی پرستاران انجام داد.
قضاوت اخلاقی عبارت است از ارزیابی عینی و منصفانه عملكرد دیگران و به چگونگی نظر شخص درباره مقررات، آداب ،رسوم و هنجارهایی که افراد در تعامل با یكدیگر رعایت میکنند ،اشاره دارد) 10(. به عبارت دیگر رشد قضاوت اخلاقی، بستگی به رشد تفكر و میزان خردمندی شخص دارد. چگونگی استدلال یاتفكر فرد درباره رفتارهایی که به امور اخلاقی مرتبط است و نیزمیزان خردمندی فرد )یعنی نظام فلسفی و منطق و شیوه تفكرحاکم بر ذهن( نقش تعیین کننده در واکنش وی به امور اخلاقی دارد. همچنین، توانایی شناختی و قصد و نیت و ذهنیات فرد نیز در چگونگی قضاوت اخلاقی او تأثیر دارد) 11(.
برای اتخاذ تصمیمهای درست در حرفه پرستاری میبایست ابتدا نسبت به موضوعات اخلاقی قضاوت کافی وجود داشته باشد 12)(. در صورتی که توجه به مسائل اخلاقی در بین پرستاران وجود نداشته باشد ممكن است سبب نادیده گرفتن مسائل اخلاقی در محیطهای پرتنش کاری آنان گردد) 31(.
مطالعات صورت گرفته در سالهای اخیر نشان میدهند اگر مداخلات مبنی بر آموزش اخلاقی صورت نگیرد، رشد قضاوت اخلاقی با آهنگ خیلی کندی صورت میگیرد) 14(. به عنوان مثال Patenaude و Johane در مطالعه ای نشان دادند که مراحل آموزش اصول اخلاقی در بین دانشجویان پزشكی در طول سه سال آموزش دانشگاهی، تغییر چشمگیری نكرده است و این امر به نقش آموزش اصول اخلاقی بر قضاوت اخلاقی در میان کارکنان بهداشت و سلامت اشاره دارد) 15(. همچنین Numminen و همكاران تاثیر آموزش اخلاق را بر تصمیمگیری اخلاقی دانشجویان مثبت ارزیابی نمود. با این حال برخی یافته ها نشان می دهند که آموزش تاثیری بر قضاوت و تصمیم گیری اخلاقی ندارد) 61(.
با توجه به اینكه آموزشهای اخلاقی مدون معدودی در برنامههای آموزشی پرستاران در دانشگاهها و بیمارستانها وجود دارد و از طرفی تاکنون در خصوص موضوع مورد بحث در کشور ما مستقیما مطالعه ای صورت نگرفته است و به دلیل وجود نتایج متناقض در خصوص اثربخشی آموزش اصول اخلاقی بر قضاوت اخلاقی و نقص عمیقی که در مفاهیم تجربی موجود دیده میشود ،انجام مطالعات بیشتر ضروری به نظر می رسد. همچنین با درنظر گرفتن اهمیت قضاوت اخلاقی در تصمیم گیریهای اخلاقی و افزایش بهرهوری پرستاران در محیط های شغلی و تأثیرات مثبت آن در ارائه خدمات سیستمهای بهداشتی و در نهایت ارتقای سطح توانمندی و بازدهی بیمارستانها؛ یافتههای پژوهش حاضر اطلاعات با ارزشی برای برنامه ریزان، مسئولین اداری- اجرایی و توسعه مؤسسات درمانی و آموزشی فراهم میسازد؛ به همین منظور پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش اصول اخلاق پرستاری بر قضاوت اخلاقی پرستاران انجام گرفت.
روش مطالعه


پاسخ دهید